Hà Tĩnh đang bước đầu gặt hái thành quả từ một hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng: trồng dứa Cayen trên đất đồi. Mô hình này không chỉ mở ra cơ hội tăng thu nhập cho nông hộ mà còn góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng đất đồi vốn trước đây ít sử dụng, qua đó thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, bền vững.

Tại xã Thượng Đức, những ngày này, không khí thu hoạch dứa trên các đồi đất trở nên rộn ràng. Từ đầu tháng 12/2025 đến nay, bà con nông dân thôn 6 và thôn 7 đã tập trung thu hái những quả dứa Cayen chín vàng, căng mọng để chuẩn bị giao cho doanh nghiệp theo hợp đồng đã ký kết. Đây là kết quả của quá trình triển khai mô hình trồng dứa Cayen theo hướng sản xuất hàng hóa từ tháng 7/2024.

Bà con nông dân xã Thượng Đức đã tập trung thu hái những quả dứa Cayen chín vàng, căng mọng để chuẩn bị giao cho doanh nghiệp theo hợp đồng đã ký kết.

Điểm khác biệt lớn nhất so với trước đây là người dân không còn trồng cây keo hay cây ngắn ngày mang tính tự phát mà bắt đầu hướng sản xuất theo thị trường. Chính quyền xã đã phối hợp với ngành nông nghiệp tập huấn kỹ thuật, tuyên truyền chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, giúp bà con tiếp cận giống mới và phương thức sản xuất chuyên nghiệp hơn.

Trong số những hộ đi tiên phong, không thể không nhắc đến ông Lê Ngọc Lâm (thôn 6). Trước đây, gia đình ông chỉ trồng keo và một số cây ngắn ngày khác nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Khi được tuyên truyền về chủ trương chuyển đổi cây trồng, ông Lâm đã mạnh dạn chuyển đổi 0,7 ha đất đồi sang trồng dứa Cayen. Qua quá trình chăm sóc theo hướng dẫn kỹ thuật, cây dứa thích ứng tốt với điều kiện thổ nhưỡng đất đồi và khí hậu khắc nghiệt của vùng. Vụ thu hoạch đầu tiên, gia đình ông thu được hơn 6 tấn quả, với giá thu mua ổn định 10.000 đồng/kg – mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể so với cây keo truyền thống.

Cùng tham gia mô hình, ông Phùng Khắc Nghĩa (thôn 6) cũng cho biết mô hình đã giúp gia đình tiếp cận sản xuất theo quy trình bài bản hơn, từ khâu làm đất đến bón phân đúng thời điểm và chăm sóc cây theo tiêu chuẩn kỹ thuật. Điều khiến ông yên tâm nhất là sản phẩm có hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp, không còn lo lắng về việc phải tự tìm đầu ra sau khi thu hoạch.

Tại thôn 7, gia đình ông Nguyễn Minh Khoa cũng tham gia với diện tích 0,5 ha dứa Cayen. Ông Khoa chia sẻ: mô hình không chỉ mang lại thu nhập mà còn thay đổi tư duy làm nông nghiệp; bà con giờ chú trọng hơn đến chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và việc gắn sản xuất với thị trường tiêu thụ.

Theo thống kê của xã Thượng Đức, đến thời điểm hiện tại, địa phương đã phát triển được gần 8 ha dứa Cayen với 8 hộ gia đình tham gia liên kết sản xuất. Trong đợt thu hoạch đầu tiên, riêng ba hộ điển hình: ông Lê Ngọc Lâm, ông Phùng Khắc Nghĩa và ông Nguyễn Minh Khoa đã cung ứng gần 15 tấn quả chất lượng cao cho thị trường.

 Dứa Cayen đang dần khẳng định là cây trồng tiềm năng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân và tạo động lực phát triển kinh tế khu vực miền núi Hà Tĩnh.

Một trong những yếu tố quyết định sự thành công bước đầu của mô hình là việc liên kết sản xuất với doanh nghiệp ngay từ đầu. Theo đó, Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (Ninh Bình) đã ký hợp đồng với người dân ngay từ khi triển khai mô hình, cam kết cung ứng giống chất lượng, hỗ trợ kỹ thuật và thu mua sản phẩm theo hợp đồng đã ký. Việc doanh nghiệp đồng hành từ khâu cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật đến bao tiêu sản phẩm được xem là “chìa khóa” để hình thành vùng nguyên liệu tập trung và tạo ổn định cho sản xuất.

Chủ tịch UBND xã Thượng Đức, ông Nguyễn Thanh Sơn, đánh giá: mô hình dứa Cayen phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, cho năng suất và giá trị kinh tế vượt trội so với nhiều cây trồng truyền thống khác. Thành công bước đầu này là cơ sở để xã tiếp tục nhân rộng diện tích có quy hoạch, tránh phát triển manh mún, ồ ạt, đồng thời đảm bảo hài hòa giữa sản xuất và tiêu thụ nhằm nâng cao đời sống cho người dân và góp phần xây dựng nông thôn mới bền vững.

Thành công bước đầu của mô hình dứa Cayen tại Thượng Đức không chỉ mang lại “trái ngọt” về kinh tế cho các hộ bước đầu tham gia mà còn tạo động lực để nhiều hộ khác tiếp tục mở rộng diện tích trong thời gian tới. Nhiều người nông dân đã nắm bắt cơ hội này để thay đổi tư duy sản xuất, học hỏi kỹ thuật mới và hướng tới nông nghiệp hàng hóa gắn với thị trường tiêu thụ ổn định.

Với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, sự đồng hành của doanh nghiệp thu mua và nỗ lực của người dân, mô hình dứa Cayen đang dần khẳng định là một trong những hướng đi phù hợp để phát triển kinh tế vườn đồi ở Hà Tĩnh. Những “trái ngọt” đầu tiên không chỉ là kết quả của kỹ thuật sản xuất mà còn là minh chứng cho sự thay đổi tư duy, cách làm trong phát triển nông nghiệp hiện đại, mở ra triển vọng bền vững cho sản xuất nông nghiệp trên đất đồi tại các vùng nông thôn miền núi.

                                                                                                                    Trương Thị Quyên