Sau gần hai năm triển khai thí điểm, cây dứa đã chứng minh được khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng Hà Tĩnh và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, thay vì mở rộng theo phong trào, tỉnh xác định rõ việc phát triển vùng dứa nguyên liệu phải đặt kỷ luật liên kết chuỗi làm tiêu chí xuyên suốt, đảm bảo tính bền vững cho cả người dân và doanh nghiệp.
Từ tháng 4/2024, Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao phối hợp với các địa phương tại Vũ Quang, Kỳ Anh, Cẩm Xuyên (cũ) tổ chức trồng thử nghiệm cây dứa. Đến nay, diện tích đã đạt hơn 375 ha. Trong đó, doanh nghiệp trực tiếp sản xuất 320 ha trên đất của Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà tại các xã Kỳ Hoa, Kỳ Lạc, Kỳ Văn, Cẩm Xuyên, Cẩm Duệ, Cẩm Lạc; hơn 55 ha do các hộ dân liên kết sản xuất tại các xã Kỳ Hoa, Cẩm Xuyên, Cẩm Hưng, Hương Xuân, Vũ Quang, Mai Hoa và Thượng Đức. Giống chủ lực là Queen và Cayen; ngoài ra có 2 ha giống MD2 trồng theo chương trình của Sở Khoa học và Công nghệ.
Toàn cảnh Hội thảo
Theo ông Trần Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh, theo dõi từ thời điểm xuống giống cho thấy cây dứa sinh trưởng ổn định, phát triển tốt trên các vùng trồng. Đặc biệt, trong năm 2025, dù chịu ảnh hưởng của bão số 5 và số 10, diện tích dứa vẫn ít đổ gãy, phục hồi nhanh, thể hiện khả năng chống chịu tốt trước điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Với diện tích trồng từ cuối tháng 4 đến tháng 5/2024, sau khoảng 11 tháng cây ra hoa tự nhiên với tỷ lệ 40–60% và thu hoạch vào tháng 7/2025 đạt 65 tấn quả tươi. Các diện tích trồng từ tháng 7/2024 đến cuối năm 2024 được xử lý ra hoa tập trung, tỷ lệ ra hoa trung bình đạt khoảng 80%, một số nơi thấp hơn do đặc tính giống và điều kiện canh tác. Tổng sản lượng đã thu hoạch đạt khoảng 130 tấn, phần còn lại dự kiến thu hoạch trong tháng 2/2026. Những diện tích trồng từ đầu năm 2025 sẽ xử lý ra hoa để thu hoạch rải vụ trong năm 2026.
Một chu kỳ sản xuất dứa kéo dài 18–20 tháng, chi phí đầu tư 140–160 triệu đồng/ha. Với năng suất 35–40 tấn/ha, tỷ lệ quả loại 1 trên 90%, giá bán trung bình 6.000 đồng/kg (giá hợp đồng 5.300 đồng/kg) và nguồn thu từ chồi giống 1.000 đồng/chồi, tổng doanh thu đạt gần 400 triệu đồng/ha, lợi nhuận hơn 200 triệu đồng/ha/chu kỳ.
Sau gần hai năm thử nghiệm, cây dứa thích nghi và cho thu hoạch với sản lượng cao
Tại hội thảo, ông Nguyễn Thanh Tùng – Phó Tổng Giám đốc Công ty Đồng Giao – khẳng định cây dứa hoàn toàn phù hợp với điều kiện Hà Tĩnh, song việc mở rộng diện tích phải dựa trên quy hoạch bền vững, tuyệt đối không làm theo phong trào. Yêu cầu quan trọng nhất là khả năng thoát nước của vùng trồng để tránh thối nõn, thối rễ.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng giám đốc Công ty Đồng giao
“Đất trồng lý tưởng phải có độ dốc từ 5–10 độ; nếu trồng trên đất bằng bắt buộc phải đào mương, hào để đảm bảo thoát nước nhanh sau mưa. Làm đất phải cày sâu, bừa kỹ, tuyệt đối không làm đất khi đất còn ướt hoặc trong điều kiện mưa, tránh hiện tượng ‘ép đất’ gây bất lợi cho cây sinh trưởng”, ông Tùng khuyến cáo.
Nhấn mạnh giải pháp mở rộng diện tích, ông Tùng đề nghị chính quyền địa phương đồng hành để tránh tình trạng người dân phá vỡ hợp đồng khi giá thị trường biến động. Dự kiến năm 2026, công ty sẽ cung cấp giống Cayen giá 1.400 đồng/chồi, Queen 1.000 đồng/chồi và cam kết thu mua tối thiểu dứa loại 1 với giá 6.500 đồng/kg (Cayen), 6.000 đồng/kg (Queen).
Từ thực tiễn cơ sở, ông Nguyễn Thanh Sơn – Chủ tịch UBND xã Thượng Đức và ông Phan Thanh Nghi – Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Xuyên cho rằng, vùng trồng thời gian tới nên ưu tiên đất đồi dốc thay vì đất bằng. Đồng thời, cần tính toán đến nguồn giống liên tục, cơ giới hóa làm đất, vật tư phân bón phù hợp quy trình kỹ thuật. Hiện một số loại phân đơn theo khuyến cáo còn khó tìm tại địa phương; thiếu lao động có chuyên môn chăm sóc, phun thuốc bảo vệ thực vật cũng là trở ngại khi mở rộng diện tích.
Ông Nguyễn Thanh Sơn- Chủ tịch UBND xã Thượng Đức đại diện vùng đất trồng dứa năng suất cao trên địa bàn Hà Tĩnh
Những nội dung này đã được thảo luận tại Hội thảo sản xuất dứa liên kết trên địa bàn Hà Tĩnh do Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức vào sáng 06/02/2026 tại trụ sở Sở, với sự tham dự của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành, đại diện các sở ngành, tổ chức đoàn thể, đơn vị chuyên môn, Công ty Đồng Giao, lãnh đạo UBND và các hộ trồng dứa điển hình của 22 xã cùng các cơ quan báo chí.
Qua rà soát quỹ đất và nhu cầu đăng ký, năm 2026 toàn tỉnh đã có 17 xã đăng ký trồng dứa với diện tích hơn 653 ha.
Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành ghi nhận hiệu quả bước đầu của mô hình, song nhấn mạnh việc mở rộng phải thận trọng, bài bản, có kiểm soát, không phát triển tự phát. Trong liên kết sản xuất, điều quan trọng nhất là giữ chữ “tín”, vì vậy kỷ luật liên kết chuỗi phải được xem là nguyên tắc xuyên suốt.
Ông Hồ Huy Thành- Phó chủ tịch tỉnh Hà Tĩnh đánh giá kết quả sản xuất dứa năm 2025, triển khai mở rộng năm 2026
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát quỹ đất, hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi sâu bệnh, tổ chức tập huấn và tham mưu chính sách phát triển dứa bền vững giai đoạn 2026–2030. UBND các xã bố trí vùng trồng tập trung, quản lý chặt liên kết sản xuất. Công ty Đồng Giao bố trí cán bộ kỹ thuật, thu mua theo hợp đồng và nghiên cứu đầu tư chế biến tại Hà Tĩnh. Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục theo dõi, nhân rộng mô hình dứa MD2 và ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến.
Từ những kết quả bước đầu và định hướng rõ ràng, cây dứa đang mở ra hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại Hà Tĩnh. Song, thành công của vùng nguyên liệu không chỉ nằm ở năng suất hay lợi nhuận, mà phụ thuộc vào sự tuân thủ nghiêm túc các cam kết liên kết giữa nông dân, chính quyền và doanh nghiệp./.
Phú Hòa- Anh Thơ
