Giai đoạn trổ bông – phơi màu là thời kỳ mẫn cảm nhất trong chu kỳ sinh trưởng của cây lúa, quyết định trực tiếp đến tỷ lệ thụ phấn, số hạt chắc trên bông và năng suất cuối vụ. Vì vậy, việc áp dụng đúng quy trình kỹ thuật chăm sóc trong giai đoạn này có ý nghĩa hết sức quan trọng.
- Quản lý nước hợp lý
Trong giai đoạn lúa trổ bông, cần đảm bảo đủ nước liên tục để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình trổ, thụ phấn và hình thành hạt.
- Giữ mực nước trong ruộng từ 3–5 cm, không để ruộng khô nứt hoặc ngập sâu.
- Khi lúa bắt đầu trổ, tuyệt đối không để thiếu nước vì sẽ làm lúa trổ không đều, giảm tỷ lệ hạt chắc.
- Sau khi lúa trổ đều và vào chắc, có thể tháo nước dần để ruộng ráo, tạo điều kiện thuận lợi cho cây quang hợp và hạn chế sâu bệnh.
- Bón phân hợp lý, cân đối
Giai đoạn trổ bông cần hạn chế bón đạm, tập trung bổ sung dinh dưỡng trung – vi lượng giúp tăng khả năng thụ phấn, chắc hạt.
- Không bón phân đạm (N) khi lúa đã trổ, tránh làm lúa tốt lá, kéo dài thời gian sinh trưởng và dễ nhiễm sâu bệnh.
- Có thể bổ sung kali (K) với lượng vừa phải nhằm tăng độ chắc hạt, chống đổ ngã.
- Khuyến cáo phun bổ sung các loại phân bón lá chứa Canxi (Ca), Bo (Bo), Silic (Si), Kẽm (Zn) vào thời điểm lúa trổ đều để nâng cao tỷ lệ thụ phấn, hạn chế lép hạt.
- Phòng trừ sâu bệnh kịp thời
Giai đoạn trổ bông là thời điểm nhiều đối tượng sâu bệnh phát sinh gây hại mạnh, cần tăng cường thăm đồng để phát hiện sớm và xử lý kịp thời.
- Sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, rầy lưng trắng: Theo dõi mật độ, chỉ phun thuốc khi sâu, rầy đạt ngưỡng phòng trừ.
- Bệnh đạo ôn cổ bông, khô vằn, bạc lá: Chủ động phòng là chính, đặc biệt đối với các trà lúa trổ gặp thời tiết âm u, mưa ẩm.
- Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”, ưu tiên thuốc sinh học, thời gian cách ly phù hợp để đảm bảo an toàn.
- Chống đổ ngã, giảm thiểu tác động bất lợi của thời tiết
- Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, kịp thời tháo nước khi có mưa lớn, gió mạnh để hạn chế đổ ngã.
- Không phun phân bón lá hoặc thuốc BVTV vào thời điểm nắng gắt hoặc khi lúa đang trổ rộ để tránh ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn.
- Chủ động theo dõi dự báo thời tiết, nhất là các đợt mưa lớn, rét muộn hoặc nắng nóng kéo dài để có biện pháp chăm sóc phù hợp.
- Tăng cường thăm đồng, theo dõi sát diễn biến sinh trưởng
- Thăm đồng thường xuyên, ít nhất 2–3 ngày/lần để nắm chắc tình hình sinh trưởng, sâu bệnh và điều kiện nước.
- Kịp thời điều chỉnh các biện pháp kỹ thuật nhằm đảm bảo lúa trổ đều, thụ phấn thuận lợi và hình thành hạt chắc.
Chăm sóc tốt lúa giai đoạn trổ bông không chỉ giúp tăng tỷ lệ hạt chắc, nâng cao năng suất mà còn góp phần đảm bảo chất lượng lúa gạo, hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.
Hữu Ngọc
