Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng cao, đặc biệt là yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, sản xuất rau hàng hóa gắn với thị trường được xác định là hướng đi tất yếu đối với ngành rau Hà Tĩnh. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần ổn định đầu ra, cải thiện thu nhập và nâng cao đời sống cho người trồng rau, phù hợp với định hướng tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh.

Cánh đồng rau sạch trên địa bàn xã Đồng Tiến, tỉnh Hà Tĩnh

Thực trạng sản xuất rau hàng hóa trên địa bàn tỉnh

Những năm gần đây, sản xuất rau trên địa bàn Hà Tĩnh đã có bước chuyển biến tích cực, từng bước từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa. Nhiều địa phương như xã Thạch Hà, xã Cẩm Xuyên, xã Can Lộc, …. đã hình thành các vùng trồng rau tập trung, sản xuất quanh năm, trong đó vụ Đông là vụ chính mang lại giá trị kinh tế cao.

Cơ cấu cây rau khá đa dạng, bao gồm rau ăn lá, rau ăn quả và rau gia vị, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thường xuyên của thị trường trong tỉnh và các vùng lân cận. Tuy nhiên, nhìn chung quy mô sản xuất rau hàng hóa vẫn chưa lớn, diện tích bình quân trên hộ thấp, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị còn hạn chế. Một số vùng sản xuất chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường, dẫn đến tình trạng tiêu thụ chưa ổn định, giá cả biến động theo mùa vụ.

Liên kết sản xuất – tiêu thụ: Yếu tố then chốt phát triển rau hàng hóa

Thực tiễn cho thấy, liên kết sản xuất và tiêu thụ đóng vai trò then chốt trong phát triển rau hàng hóa tại Hà Tĩnh. Thông qua việc thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác, người trồng rau từng bước được tổ chức lại sản xuất, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Nhiều hợp tác xã đã chủ động ký kết hợp đồng tiêu thụ với doanh nghiệp, siêu thị, chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, trường học và các đơn vị cung ứng suất ăn công nghiệp.

Nhờ có liên kết, người trồng rau giảm thiểu rủi ro về thị trường, yên tâm đầu tư sản xuất theo kế hoạch, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm thông qua việc đảm bảo chất lượng, số lượng và nguồn cung ổn định. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành các vùng sản xuất rau hàng hóa bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Mô hình dưa chuột nhà màng theo hướng Vietgap được áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, sản phẩm chất lượng cao

Xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại cho sản phẩm rau

Cùng với tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ, Hà Tĩnh đặc biệt chú trọng công tác xây dựng thương hiệu, nhãn mác và xúc tiến thương mại cho sản phẩm rau an toàn. Thông qua các chương trình hỗ trợ của tỉnh và ngành nông nghiệp, nhiều sản phẩm rau đã được hướng dẫn xây dựng nhãn hiệu, tem truy xuất nguồn gốc, góp phần nâng cao niềm tin của người tiêu dùng.

Các hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm tại hội chợ, sự kiện kết nối cung – cầu, đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối hiện đại tiếp tục được đẩy mạnh. Đặc biệt, trong các vụ sản xuất cao điểm như vụ Đông, nhiều vùng rau đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường, lựa chọn cơ cấu cây trồng hợp lý, qua đó nâng cao hiệu quả kinh tế và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Những khó khăn, thách thức đặt ra

Bên cạnh những kết quả đạt được, sản xuất rau hàng hóa tại Hà Tĩnh vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Quy mô sản xuất chưa lớn khiến chi phí đầu tư cao, khó áp dụng cơ giới hóa và công nghệ bảo quản sau thu hoạch. Hạ tầng phục vụ sơ chế, bảo quản, đóng gói tại nhiều vùng sản xuất còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng và thời gian bảo quản sản phẩm.

Ngoài ra, năng lực quản lý, điều hành của một số hợp tác xã còn yếu; kỹ năng tiếp cận thị trường, đàm phán hợp đồng và xây dựng thương hiệu của người sản xuất chưa đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất hàng hóa. Công tác dự báo thị trường ở một số thời điểm chưa kịp thời, dẫn đến sản xuất chưa thật sự bám sát nhu cầu tiêu thụ.

Giải pháp nâng cao giá trị và thu nhập cho người trồng rau

Để phát triển sản xuất rau hàng hóa gắn với thị trường một cách bền vững, Hà Tĩnh cần tiếp tục tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng vùng sản xuất, nhất là hệ thống tưới tiêu, tiêu úng, khu sơ chế, bảo quản sau thu hoạch. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ đào tạo, nâng cao năng lực quản lý cho các hợp tác xã, tổ hợp tác, giúp các đơn vị này thực sự trở thành hạt nhân trong tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, sản xuất rau theo các quy trình an toàn, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng; tăng cường vai trò quản lý nhà nước trong kiểm soát chất lượng vật tư đầu vào và sản phẩm đầu ra. Việc nâng cao năng lực dự báo thị trường, mở rộng kênh tiêu thụ, kết nối chặt chẽ giữa sản xuất và nhu cầu thị trường sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả của sản xuất rau hàng hóa.

Với sự quan tâm chỉ đạo của tỉnh và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, sản xuất rau hàng hóa gắn với thị trường sẽ tiếp tục là động lực quan trọng trong phát triển nông nghiệp Hà Tĩnh. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị nông sản, cải thiện thu nhập cho người trồng rau mà còn góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

                                                                                                                             Quỳnh Nga