Những ngày giáp Tết Nguyên đán, khi nhu cầu tiêu thụ lâm sản và động vật hoang dã có nguy cơ gia tăng, áp lực lên công tác quản lý, bảo vệ rừng càng lớn. Tại Vườn quốc gia Vũ Quang – “lá phổi xanh” của Hà Tĩnh – các lực lượng chức năng đang siết chặt tuần tra, kiểm soát, chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giữ bình yên cho hơn 57 nghìn ha rừng đặc dụng, bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học quý hiếm.
Vườn Quốc gia Vũ Quang – Vườn Di sản ASEAN được đánh giá là một trong những khu rừng đặc dụng có giá trị sinh học cao của khu vực Bắc Trung Bộ, nơi lưu giữ nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Không chỉ đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn thiên nhiên, khu rừng này còn gắn liền với sinh kế, môi trường sống và an ninh sinh thái của các địa phương vùng đệm. Tuy nhiên, vào thời điểm cuối năm và trước, trong, sau Tết Nguyên đán, nguy cơ xâm hại rừng, săn bắt, vận chuyển lâm sản trái phép thường có xu hướng tăng, trong khi địa bàn rộng, địa hình phức tạp, thời tiết khắc nghiệt gây không ít khó khăn cho lực lượng làm nhiệm vụ.
Trạm Bảo vệ rừng Cò, thuộc Vườn quốc gia Vũ Quang, đóng trên địa bàn xã Vũ Quang, là một trong những đơn vị trực tiếp bám rừng. Với diện tích được giao quản lý lớn nhưng lực lượng mỏng, cán bộ, nhân viên của trạm thường xuyên phải căng mình tuần tra, kiểm soát các tuyến, tiểu khu trọng điểm.
Lực lượng bảo vệ rừng Vườn Quốc gia Vũ Quang tăng cường tuần tra, kiểm soát
Ông Mai Văn Quyết – Trạm trưởng Trạm Bảo vệ rừng Cò cho biết: “Xác định thời điểm cận Tết là giai đoạn nhạy cảm, trạm đã chủ động xây dựng phương án bảo vệ rừng từ sớm. Chúng tôi phối hợp với lực lượng bộ đội biên phòng và các đơn vị liên quan, tăng cường tuần tra, kiểm soát tại những khu vực giáp ranh, đường mòn, lối mở. Đồng thời bố trí lực lượng trực 24/24 giờ, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi khai thác, vận chuyển, cất giấu lâm sản trái phép”.
Theo ông Quyết, ngoài tuần tra lưu động, trạm còn đẩy mạnh nắm bắt thông tin từ cơ sở, phối hợp với chính quyền địa phương và người dân vùng đệm để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. Việc chủ động phòng ngừa từ sớm giúp giảm áp lực xử lý vi phạm vào thời điểm cao điểm.
Không chỉ tập trung bảo vệ rừng, công tác cứu hộ, chăm sóc và tái thả động vật hoang dã tại Vườn quốc gia Vũ Quang cũng được triển khai bài bản, khoa học. Khu cứu hộ động vật của vườn hiện đang tiếp nhận, chăm sóc và theo dõi hàng chục cá thể thuộc nhiều loài khác nhau, trong đó có những loài nguy cấp, quý hiếm.
Thạc sĩ Nguyễn Việt Hùng – Trưởng phòng Khoa học Kỹ thuật và Hợp tác quốc tế, Vườn quốc gia Vũ Quang cho biết: “Hiện khu cứu hộ đang chăm sóc, theo dõi hơn 50 cá thể động vật hoang dã. Mỗi cá thể khi tiếp nhận đều được kiểm tra sức khỏe, lập hồ sơ theo dõi riêng, xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp. Cán bộ kỹ thuật thường xuyên quan sát tập tính, khả năng vận động, phản xạ sinh tồn. Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về sức khỏe và thích nghi, chúng tôi mới tiến hành tái thả về môi trường tự nhiên”.
Không chỉ tập trung bảo vệ rừng, công tác cứu hộ, chăm sóc và tái thả động vật hoang dã tại Vườn quốc gia Vũ Quang cũng được triển khai bài bản, khoa học
Quy trình cứu hộ và tái thả được thực hiện nghiêm ngặt, từ khâu tiếp nhận, cách ly, điều trị, phục hồi chức năng đến lựa chọn sinh cảnh phù hợp với từng loài. Nhờ đó, nhiều cá thể động vật sau cứu hộ đã có thể trở lại rừng, góp phần phục hồi quần thể ngoài tự nhiên.
Trong những năm qua, Vườn quốc gia Vũ Quang cũng tăng cường hợp tác với nhiều đơn vị bảo tồn trong cả nước nhằm nâng cao hiệu quả chuyên môn. Thông qua liên kết, chia sẻ dữ liệu và hỗ trợ kỹ thuật, nhiều chương trình tái thả động vật quý hiếm đã được triển khai thành công.
Ông Nguyễn Hữu Hạnh – Giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên (tỉnh Lào Cai) cho biết: “Từ năm 2019 đến nay, đơn vị đã phối hợp với Vườn quốc gia Vũ Quang và các tổ chức liên quan tổ chức 5 đợt tái thả với trên 100 cá thể động vật nguy cấp, quý hiếm về môi trường tự nhiên. Sự phối hợp liên vùng, liên đơn vị giúp nâng cao tỷ lệ sống sót và thích nghi của động vật sau tái thả”.
Song song với lực lượng chuyên trách, vai trò của cộng đồng dân cư vùng đệm ngày càng được phát huy trong công tác bảo vệ rừng. Nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và vận động người dân tham gia bảo vệ tài nguyên rừng, nhận thức cộng đồng đã có nhiều chuyển biến tích cực.
Ông Trần Văn Trà – Phó Chủ tịch UBND xã Vũ Quang cho biết: “Chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ với Vườn quốc gia tổ chức nhiều buổi tuyên truyền tại thôn, bản, lồng ghép trong sinh hoạt cộng đồng. Nội dung tập trung vào quy định pháp luật về bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và trách nhiệm của người dân. Qua đó, nhiều hộ dân đã chủ động cam kết không khai thác rừng trái phép, không tiếp tay cho vi phạm, đồng thời tích cực tố giác các hành vi xâm hại rừng”.
Theo ông Trà, khi người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của việc giữ rừng, họ trở thành lực lượng hỗ trợ hiệu quả cho kiểm lâm và ban quản lý vườn. “Lá chắn từ cơ sở” được hình thành từ chính sự đồng thuận và tham gia tự giác của cộng đồng.
Để chủ động bảo vệ rừng dịp cao điểm, lãnh đạo Vườn quốc gia Vũ Quang đã ban hành phương án quản lý, bảo vệ rừng trước, trong và sau Tết Nguyên đán, với các giải pháp cụ thể cho từng khu vực, tiểu khu trọng điểm.
Ông Nguyễn Danh Kỳ – Giám đốc Vườn quốc gia Vũ Quang thông tin: “Trước Tết khoảng một tháng, đơn vị đã xây dựng và triển khai phương án bảo vệ rừng dịp Tết. Hơn 35.000 ha rừng tại 28 tiểu khu có nguy cơ xâm hại cao được rà soát, phân loại và bố trí lực lượng phù hợp. Công tác tuần tra, kiểm soát được duy trì thường xuyên, liên tục, kể cả trong những ngày nghỉ Tết, nhằm đảm bảo không để xảy ra các điểm nóng về vi phạm”.
Theo ông Kỳ, ngoài tuần tra trực tiếp, đơn vị còn ứng dụng công nghệ trong theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, kết hợp hệ thống thông tin và phản ánh từ cơ sở để xử lý nhanh các tình huống phát sinh. Mục tiêu cao nhất là giữ vững diện tích rừng, bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học một cách bền vững.
Giữ rừng chưa bao giờ là nhiệm vụ dễ dàng, nhất là trong điều kiện địa bàn rộng, địa hình phức tạp và áp lực sinh kế còn hiện hữu. Tuy nhiên, với sự chủ động của lực lượng chuyên trách, sự phối hợp của các ngành chức năng và đặc biệt là sự đồng thuận từ người dân vùng đệm, màu xanh đại ngàn Vũ Quang đang được gìn giữ từng ngày. Một mùa xuân bình yên đang về giữa rừng sâu – nơi thiên nhiên và con người cùng chung tay bảo vệ những giá trị bền vững cho hôm nay và mai sau./.
Ánh Nguyệt
