Thực tiễn triển khai các mô hình khuyến nông trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh cho thấy, yếu tố con người, đặc biệt là việc lựa chọn đúng nhân tố chủ hộ tham gia, có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả thực hiện cũng như khả năng duy trì, nhân rộng mô hình sau khi kết thúc hỗ trợ. Mô hình nuôi lươn trong bể không bùn là minh chứng rõ nét cho thấy, khi chủ hộ được lựa chọn phù hợp với yêu cầu của mô hình, có tinh thần trách nhiệm, ham học hỏi và sẵn sàng chia sẻ, mô hình không chỉ thành công ở phạm vi một hộ mà còn tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Ngay từ khi triển khai mô hình nuôi lươn trong bể không bùn, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh đã xác định rõ việc lựa chọn chủ hộ là khâu then chốt. Bên cạnh các điều kiện về mặt bằng, cơ sở vật chất và khả năng đầu tư đối ứng, các chủ hộ tham gia cần có tinh thần hợp tác, ý thức chấp hành nghiêm quy trình kỹ thuật, sẵn sàng tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, hội nghị đầu bờ, hoạt động tham quan, học tập kinh nghiệm. Trên cơ sở đó, mô hình đã lựa chọn được những chủ hộ tiêu biểu, đại diện cho các nhóm đối tượng khác nhau, tạo tiền đề thuận lợi cho việc nhân rộng trong thời gian tới.

Tại xã Thạch Đài, anh Phạm Ngọc Dung là một trong những chủ hộ tiêu biểu được lựa chọn tham gia mô hình. Với nhiều năm kinh nghiệm trong nuôi trồng thủy sản, nhất là nuôi lươn không bùn, anh Dung nhanh chóng nắm bắt và áp dụng hiệu quả quy trình kỹ thuật nuôi lươn trong bể không bùn. Trong quá trình thực hiện, chủ hộ tuân thủ nghiêm ngặt các khâu từ cải tạo bể nuôi, lựa chọn con giống, quản lý môi trường nước đến chăm sóc và phòng trừ dịch bệnh, góp phần giúp lươn sinh trưởng tốt, tỷ lệ sống cao và mang lại hiệu quả kinh tế ổn định.

Không chỉ triển khai mô hình hiệu quả cho gia đình mình, anh Phạm Ngọc Dung còn phát huy tốt vai trò tuyên truyền, chia sẻ kinh nghiệm trong cộng đồng. Chủ hộ thường xuyên tạo điều kiện để các hộ dân trong và ngoài xã đến tham quan mô hình, trực tiếp trao đổi về kỹ thuật nuôi, cách xử lý các tình huống phát sinh và hiệu quả kinh tế đạt được. Thông qua hình thức “mắt thấy, tay sờ”, nhiều hộ dân đã thay đổi nhận thức, mạnh dạn tìm hiểu và đăng ký áp dụng mô hình nuôi lươn trong bể không bùn tại địa phương.

 Đoàn học tập kinh nghiệm mô hình nuôi lươn không bùn của anh Phạm Ngọc Dung, xã Thạch Đài

Trong khi đó, tại phường Thành Sen, mô hình được triển khai tại hộ anh Đặng Văn Hải, một chủ hộ chưa có nhiều kinh nghiệm nuôi lươn trước đó. Tuy nhiên, với tinh thần ham học hỏi, cầu thị và tâm huyết với sản xuất nông nghiệp, anh Hải đã tích cực tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, chủ động nghiên cứu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm từ cán bộ kỹ thuật và các hộ đã triển khai thành công mô hình. Trong quá trình thực hiện, chủ hộ tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, ghi chép đầy đủ nhật ký nuôi và kịp thời trao đổi với cán bộ khuyến nông khi gặp khó khăn, vướng mắc.

Nhờ sự nỗ lực và quyết tâm, mô hình nuôi lươn trong bể không bùn tại hộ anh Đặng Văn Hải từng bước đạt kết quả tích cực, khẳng định rằng với sự hướng dẫn đúng kỹ thuật và tinh thần trách nhiệm cao, ngay cả những hộ chưa có kinh nghiệm ban đầu vẫn có thể triển khai thành công mô hình. Từ hiệu quả thực tế, nhiều hộ dân tại phường Thành Sen đã đến tham quan, tìm hiểu và bày tỏ mong muốn áp dụng mô hình trong thời gian tới.

Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế tại từng hộ tham gia, mô hình nuôi lươn trong bể không bùn của hai chủ hộ tiêu biểu nói trên còn trở thành những điểm tham quan, học tập kinh nghiệm trên địa bàn tỉnh. Trong quá trình triển khai và sau khi kết thúc hỗ trợ, các mô hình đã đón tiếp nhiều đoàn công tác, đoàn tham quan của cán bộ khuyến nông và nông dân các địa phương trong và ngoài tỉnh đến tìm hiểu, trao đổi kinh nghiệm thực tiễn.

Thông qua công tác tuyên truyền, tập huấn, tham quan học tập kinh nghiệm do Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh phối hợp với các địa phương tổ chức, cùng với vai trò hạt nhân, nòng cốt của các chủ hộ triển khai thành công mô hình, đến nay mô hình nuôi lươn trong bể không bùn đã được nhân rộng hơn 20 mô hình trên địa bàn toàn tỉnh. Các mô hình mới hình thành đều nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật thường xuyên của cán bộ khuyến nông, đồng thời tiếp tục phát huy vai trò kết nối, chia sẻ kinh nghiệm của các chủ hộ đi trước.

Đánh giá về hiệu quả của mô hình và vai trò của chủ hộ, ông Trương Huy Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh cho biết: “Qua thực tiễn triển khai mô hình nuôi lươn trong bể không bùn cho thấy, việc lựa chọn đúng nhân tố chủ hộ mang tính quyết định. Khi chủ hộ có trách nhiệm, ham học hỏi và tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, mô hình không chỉ đạt hiệu quả kinh tế mà còn lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng, tạo nền tảng vững chắc để nhân rộng và phát triển bền vững.”

Thực tiễn từ mô hình nuôi lươn trong bể không bùn cho thấy, việc nhân rộng các mô hình khuyến nông không chỉ phụ thuộc vào quy trình kỹ thuật hay mức hỗ trợ ban đầu, mà quan trọng hơn là lựa chọn đúng con người để triển khai. Khi chủ hộ được lựa chọn phù hợp, có tâm huyết, trách nhiệm và sẵn sàng chia sẻ, mô hình sẽ có sức sống lâu dài, góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển thủy sản theo hướng an toàn, hiệu quả, bền vững.

Kim Thịnh