Trong bối cảnh Ngành lâm nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng phát triển bền vững, việc triển khai các mô hình khuyến nông nhằm phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn gắn với cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC, VFCS…) đã và đang trở thành một trong những hướng đi ưu tiên của hệ thống khuyến nông.
Thời gian qua, tại các tỉnh Bắc Trung Bộ, các mô hình, dự án Khuyến nông do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia triển khai đã mang lại hiệu quả tích cực, rõ nét. Các mô hình, dự án tập trung vào việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật về giống và quy trình trồng, thâm canh rừng gỗ lớn. Nhiều mô hình đã gắn với hoạt động cấp chứng chỉ FSC/VFCS và thiết lập liên kết sản xuất – tiêu thụ, qua đó hình thành chuỗi giá trị rừng trồng gỗ lớn bền vững.
Dự án “Xây dựng mô hình trồng rừng thâm canh gỗ lớn bằng một số giống Keo lai tam bội tại vùng Bắc Trung Bộ”, giai đoạn 2023–2025 có quy mô 120 ha, được triển khai tại 3 tỉnh: Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình (cũ). Dự án sử dụng giống Keo lai tam bội được nuôi cấy mô, có sinh trưởng vượt trội, chống chịu sâu bệnh tốt và phù hợp với các vùng đất rừng sản xuất.
Kết quả ban đầu ở các tỉnh cho thấy, tỷ lệ sống sau trồng đạt trên 95%, sinh trưởng tốt và đồng đều, ước tính năng suất đạt 25 m3 đến 30 m³/ha/năm, cao hơn 20–30% so với giống keo lai truyền thống. Mô hình góp phần hình thành vùng nguyên liệu gỗ lớn chất lượng cao, phục vụ chế biến sâu và xuất khẩu, tạo điều kiện thuận lợi để cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC/VFCS. Ngoài ra, dự án còn thúc đẩy áp dụng kỹ thuật thâm canh, sử dụng giống có nguồn gốc rõ ràng, từng bước chuyển đổi sang lâm nghiệp hiện đại và tuần hoàn.
Đối với tỉnh Hà Tĩnh, trong những năm qua, phát triển rừng trồng gỗ lớn đang là một trong những định hướng trọng tâm của Ngành lâm nghiệp. Tuy nhiên, để nâng cao năng suất, tăng chất lượng gỗ và thích ứng với điều kiện khí hậu khắc nghiệt của vùng Bắc Trung Bộ. Việc ứng dụng các giống cây mới là yêu cầu tất yếu. Từ năm 2024 đến năm 2025, căn cứ Quyết định số 4486/QĐ-BNN-KHCN ngày 18/11/2022 và Quyết định 628/QĐ-BNN-KHCN ngày 20/02/2023 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt Danh mục Dự án khuyến nông Trung ương thực hiện từ năm 2023 và Thuyết minh dự án “Xây dựng mô hình trồng rừng thâm canh gỗ lớn bằng một số giống Keo lai tam bội tại vùng Bắc Trung Bộ”; căn cứ các Hợp đồng giữa Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam và Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao Kỹ thuật Lâm sinh về việc thực hiện dự án Khuyến nông Trung ương năm 2024, 2025 tại tỉnh Hà Tĩnh. Theo đó, Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao Kỹ thuật Lâm sinh đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh triển khai Dự án tại 02 xã trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh (Sơn Hồng, Vũ Quang) với quy mô 40 ha.
Dự án “Xây dựng mô hình trồng rừng thâm canh gỗ lớn bằng một số giống Keo lai tam bội tại vùng Bắc Trung Bộ”
Sau gần 2 năm thực hiện, mô hình đã đem lại những tín hiệu rất khả quan, tích cực rõ nét, khẳng định hướng đi đúng trong phát hiện lâm nghiệp biển vững. Cây sinh trưởng và phát triển vượt trội so với các dòng keo lai thông thường; tỷ lệ sống trên 95%, chiều cao bình quân từ 5 – 6 m, đường kính gốc từ 10 – 12 cm. Bên cạnh đó, nhờ sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật, chăm sóc định kỳ của các hộ gia đình (tiêu biểu như hộ ông Mai Tiến Dũng, thôn Ngân Kiều, xã Vũ Quang; hộ ông Nguyễn Văn Minh, thôn 7, xã Sơn Hồng…) như phát dọn thực bì, tỉa cành, bón phân và việc theo dõi sát sao của đội ngũ cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh nên mật độ đồng đều, cây thẳng, khoẻ, tán rộng, bộ lá sum suê, xanh, dày, thân cây dẻo dai, chống chịu tốt với sâu bệnh và gần như không ảnh hưởng, thiệt hại bởi thời tiết cực đoan, bão số 5, số 10 vừa qua. Qua đó, cho thấy giống Keo lai tam bộ phù hợp với điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, khí hậu của tỉnh Hà Tĩnh.
Rừng sinh trưởng và phát triển vượt trội, đồng đều, gấp 1,5-2 lần so với các dòng Keo lai thông thường
Giai đoạn 2026-2028, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia tiếp tục triển khai các mô hình, dự án hiệu quả tại các địa phương. Hiệu quả từ các mô hình và dự án khuyến nông là bước đi quan trọng trong thúc đẩy chuyển đổi từ phương thức trồng rừng nhỏ lẻ, ngắn hạn sang phát triển vùng nguyên liệu gỗ lớn theo hướng tập trung, có tổ chức và đạt chuẩn bền vững. Việc tích hợp giữa sản xuất nguyên liệu với các yêu cầu về chứng chỉ rừng (FSC/VFCS), truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi giá trị không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng rừng mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái lâm nghiệp có trách nhiệm, phù hợp với mục tiêu phát triển lâm nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.
Từ thành công của việc thực hiện dự án “Xây dựng mô hình trồng rừng thâm canh gỗ lớn bằng một số giống Keo lai tam bội tại vùng Bắc Trung Bộ” sẽ mở ra hướng đi mới, tạo đà cho bước phát triển rừng trồng gỗ lớn tại Hà Tĩnh, thực hiện chuyển dịch mạnh mẽ ngành lâm nghiêp theo hướng phát triển bền vững, việc triển khai các mô hình khuyến nông nhằm phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn gắn với cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC, VFCS…) đã và đang trở thành một trong những hướng đi ưu tiên của hệ thống khuyến nông, gắn với thực hiện các mô hình Khuyến nông theo Quyết định số 2989/QĐ-UBND ngày 28/11/2025 của UBND tỉnh về phê duyệt Chương trình Khuyến nông tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2026-2030. Qua đó, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ Chiến lược phát triển Khuyến nông đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 4296/QĐ-BNNMT ngày 16/10/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Kế hoạch số 22-KH/TU ngày 25/12/2025 của Tỉnh ủy Hà Tĩnh thực hiện Kết luận 219-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19- NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045./.
Nguyễn Văn Thắng
