Ngày 30/8/2017, Tiểu ban QLDA phát triển nông nghiệp tại Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh đã phối hợp với UBND xã Đức An huyện Đức Thọ tổ chức hội nghị tổng kết mô hình sản xuất vùng lúa tập trung theo chuỗi giá trị sản phẩm vụ Hè Thu năm 2017. Ông Lê Trọng Kim, phó trưởng ban QLDA, ông Nguyễn Văn Trí, giám đốc Trung tâm và ông Trần Trung Kiên phó chủ tịch UBND xã Đức An chủ trì hội nghị.
Tham dự hội nghị có đại diện Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Ban QLDA phát triển nông nghiệp Hà Tĩnh, Công ty cổ phần giống cây trồng Hà Tĩnh, Đài truyển hình Hà Tĩnh, UBND huyện Đức Thọ cùng đại diện UBND các xã và hộ dân tham gia mô hình tại 5 xã của huyện Đức Thọ.
Lúa là một trong những sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh Hà Tĩnh, tuy nhiên việc sản xuất và tiêu thụ gặp nhiều khó khăn do giá trị gia tăng không cao; giá trị giống, vật tư, dịch vụ đầu vào tăng, công lao động tăng cao, trong khi đó thị trường lại bấp bênh và giá bán thấp. Lúa hàng hóa của tỉnh không nhiều, thị phần bán ra ngoài không lớn; do đó thị trường và giá cả ổn định là hết sức quan trọng đối với người nông dân. Nắm bắt được vấn đề cần thiết trong sản xuất lúa cả sản xuất và tiêu thụ, chuỗi lúa đã triển khai thực hiện nhằm đạt được sự ổn định trong sản xuất. Mô hình sản xuất vùng lúa tập trung theo chuỗi giá trị sản phẩm do dự án CIDA tài trợ được triển khai thực hiện từ năm 2014 tại 5 xã của huyện Đức Thọ gồm xã Đức Thủy, Đức An, Đức Long, Bùi Xá và xã Đức Tùng. Sau 4 năm triển khai thực hiện với các hoạt động được xác định theo một phương châm chung: (I) Chọn các xã đã có các dự án khác để phối hợp nguồn lực; (II) Hỗ trợ THT/HTX những khâu then chốt, quyết định thành công của chuỗi; (III) Các hạng mục hỗ trợ do tập thể các tổ viên/xã viên đề xuất, xếp ưu tiên; (IV) Hỗ trợ không trùng lặp, chỉ 1 lần và giảm dần; (V) Tài sản cố định (hạ tầng, thiết bị,…) từ khâu đầu vào, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm và đã đạt được những kết quả cao.
Mô hình là một cuộc vận động đổi mới phương thức sản xuất, qua tham quan, tập huấn và thực hành, người trồng lúa và thu mua chế biến nhận thức rõ hơn rằng trong cơ chế thị trường chỉ hợp tác với nhau mới có thể cùng phát triển kinh doanh cùng hưởng lợi lâu bền. Các lợi ích cho các bên (người sản xuất, người thu mua, chế biến) đã thể hiện ở: lượng lúa hàng hóa tăng, chất lượng cao hơn, đáp ứng nhu cầu của người mua, bán được giá cao hơn và hình thành mối quan hệ cùng có lợi. Mô hình chỉ là bước khởi đầu hình thành chuỗi sản xuất lúa hàng hóa nhưng đó là tiền đề cho định hướng phát triển về sản xuất lúa mà trong Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh nhà đã nêu rõ “Đổi mới, cũng cố, phát triển các loại hình tổ hợp tác, hợp tác xã, hình thành đa dạng chuỗi liên kết sản xuất giữa hộ nông dân với các cơ sở thu mua, bảo quản, chế biến nông sản, liên kết với các doanh nghiệp sản xuất theo cánh đồng lớn”
Hoạt động của các tổ chức THT/HTX thu mua, chế biến tiêu thụ sản phẩm lúa ngay tại địa phương đã góp phần giúp ổn định giá bán, sản phẩm được tiêu thụ đảm bảo không có trường hợp người dân bị ép giá. Bên cạnh đó, các hộ sản xuất đã được các tổ chức thu mua tạo điều kiện giúp đỡ khi gặp khó khăn, được ứng trước một phần kinh phí để mua vật tư đầu vào nhằm thực hiện mô hình đúng theo quy trình kỹ thuật. Ngoài thu mua các sản phẩm lúa sản xuất trong chuỗi giá trị để đáp ứng yêu cầu của hàng hóa xuất bán các tổ chức thu mua đã thu mua hết các loại lúa khác mà bà con sản xuất.
Được sự hỗ trợ về tìm kiếm thị trường và bao bì nhãn mác nên đã có nhiều cá nhân và đơn vị thu mua tìm đến để mua sản phẩm gạo cho các đơn vị thu mua. Do đó, sản phẩm bán ra được thuận lợi hơn và nhiều hơn trước, dần khẳng định được giá trị hàng hóa gạo Đức Thọ trên thị trường, ổn định được giá bán và nơi tiêu thụ.
Tại hội nghị, nhiều ý kiến của đại diện sở, ngành tỉnh, huyện và các xã tham gia mô hình cho rằng, xét về mặt hiệu quả mô hình đã mang lại cho người nông dân một giá trị rất lớn: đường giao thông được cải thiện, ý thức của người dân được nâng cao, công tác chỉ đạo của cán bộ cơ sở sát sao hơn. Đặc biệt nâng cao thu nhập cho người nông dân, ổn định đầu ra cho sản phẩm và lợi nhuận bền vững cho các THT thu mua tại địa bàn. Tại hội nghị, ông Nguyễn Tuấn Thanh đã chỉ đạo huyện Đức Thọ và các xã tham gia mô hình cần tiếp tục đánh giá lại những kết quả đạt được của dự án để tiếp tục duy trì mô hình và nhân ra diện rộng sau khi dự án rút lui./.
Hồng Thuận
