Sáng ngày 6/8, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh tổ chức Hội thảo khoa học đánh giá kết quả thực hiện dự án “Xây dựng mô hình trồng cây Sâm Bố chính (Hibiscus sagittifolius Kurz) trên đất cát bạc màu tại huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh” (nay là xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh). Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh do Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh chủ trì thực hiện.

Ông Nguyễn Hữu Ngọc – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh và bà Lê Thị Kim Dung – Phòng Kinh tế -UBND xã Cổ Đạm chủ trì Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có ông Nguyễn Thanh Hải, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ; đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh; Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi tỉnh; đại diện chính quyền địa phương và bà con nông dân các xã: Cổ Đạm, Nghi Xuân, Tiên Điền, Đan Hải.

 Hội thảo đánh giá mô hình trồng thử nghiệm sâm Bố chính trên đất cát bạc màu tại xã Cổ Đạm.

Cổ Đạm là địa phương có diện tích lớn đất cát bạc màu ven biển, năng suất nhiều loại cây trồng còn thấp, hiệu quả sản xuất chưa cao. Trong khi đó, sâm Bố chính là cây dược liệu có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện nhiều ánh sáng và sinh trưởng tốt trên các chân đất pha cát. Việc đưa giống cây này vào trồng thử nghiệm trên vùng đất cát bạc màu xã Cổ Đạm được kỳ vọng sẽ mở ra hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sử dụng đất và tăng thu nhập cho người dân vùng ven biển.

Đoàn công tác Thanh tra tỉnh và Sở KHCN kiểm tra dự án trồng cây Sâm Bố chính trên đất cát bạc màu tại xã Cổ Đạm

Dự án được triển khai từ tháng 1/2025, có 10 hộ dân tham gia, quy mô thực hiện 1ha/năm. Sau gần hai năm thực hiện, tổng sản lượng củ sâm Bố chính đạt và dự kiến đạt khoảng 7 tấn/ha trong hai vụ sản xuất, tương đương khoảng 85% chỉ tiêu đề ra. Kết quả bước đầu cho thấy cây sâm Bố chính thích nghi tốt với điều kiện đất cát bạc màu của địa phương, chất lượng sản phẩm đáp ứng yêu cầu, tạo cơ sở tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật và xem xét nhân rộng mô hình.

Theo nhóm thực hiện dự án, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật đã góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất, khẳng định tiềm năng phát triển vùng trồng cây dược liệu trên đất cát bạc màu. Đáng chú ý, toàn bộ quy trình được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật, không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn góp phần cải tạo đất và bảo vệ môi trường. Bên cạnh sản phẩm chính là củ, hoa sâm có thể chế biến thành trà, còn thân và lá được tận dụng làm phân hữu cơ, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và phát triển sản xuất theo hướng tuần hoàn.

Sản lượng củ sâm tươi  thu hoạch sau 2 năm trồng và chăm sóc dự kiến đạt khoảng 7 tấn/ha.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng chỉ ra một số tồn tại cần tiếp tục nghiên cứu như ảnh hưởng của thời tiết cực đoan, sâu bệnh hại, việc hoàn thiện quy trình kỹ thuật về thời vụ, mật độ trồng, dinh dưỡng, quản lý nước tưới cũng như xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm.

Chia sẻ kinh nghiệm tại hội thảo, anh Trần Trung Văn, hộ tham gia mô hình cho biết, vụ sản xuất đầu tiên gặp nhiều khó khăn do thời tiết nắng nóng, mưa lớn diễn biến thất thường nên năng suất chưa đạt kỳ vọng. Tuy nhiên, qua thực tiễn sản xuất, các hộ đã từng bước hoàn thiện kỹ thuật canh tác, từ khâu làm đất, lên luống, quản lý nước tưới đến chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, vụ sản xuất thứ hai đạt kết quả khả quan hơn và bước đầu mang lại lợi nhuận. Từ thực tế triển khai mô hình, anh đãđề xuất nghiên cứu mở rộng diện tích trên các vùng đất cát và đất cao cạn bỏ hoang, đồng thời trồng xen với các cây họ đậu, lạc nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng thu nhập cho người dân.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ đề xuất các giải pháp quản lý sâu bệnh hại trên cây sâm Bố chính trồng tại Hà Tĩnh.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ cho rằng, để phát triển bền vững cây sâm Bố chính trên vùng đất cát bạc màu, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), lấy phòng bệnh là chính. Theo đó, cần sử dụng giống sạch bệnh, xử lý đất kỹ trước khi trồng, lên luống cao, đảm bảo thoát nước và trồng với mật độ hợp lý nhằm hạn chế sâu bệnh phát sinh. Đồng thời, ưu tiên sử dụng nấm đối kháng Trichoderma, các chế phẩm sinh học và thảo mộc để phòng trừ sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc hóa học. Khi dịch hại vượt ngưỡng, cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”, kết hợp tiêu hủy kịp thời cây bị bệnh để ngăn chặn lây lan, góp phần xây dựng vùng nguyên liệu sâm Bố chính an toàn, bền vững.

 Ông Tôn Kế Toại – Trạm BVTV và Thú y khu vực III chia sẻ kinh nghiệm trồng sâm Bố chính trên đất đồi xã Kim Hoa.

Chia sẻ kinh nghiệm từ mô hình trồng sâm Bố chính trên đất đồi tại xã Kim Hoa,  ông Tôn Kế Toại – cán bộ Trạm BVTV và Thú Y khu vực III cho rằng, việc lựa chọn chân đất tơi xốp, thoát nước tốt và bố trí thời vụ phù hợp là những yếu tố quyết định đến năng suất của cây. Qua thực tiễn sản xuất, ông cũng lưu ý cần theo dõi sinh trưởng để cắt tỉa cành, hoa hợp lý, giúp cây tập trung phát triển củ; đồng thời chủ động phòng trừ sâu bệnh, nhất là bệnh thối thân và các đối tượng rầy, rệp sau những đợt mưa. Theo ông Toại, những kinh nghiệm thực tiễn từ mô hình tại Kim Hoa sẽ là cơ sở tham khảo để tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, đánh giá khả năng thích nghi của cây sâm Bố chính trên các vùng sinh thái khác nhau của Hà Tĩnh.

Ông Nguyễn Hữu Ngọc – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh phát biểu kết luận Hội thảo

Phát biểu kết luận Hội thảo, ông Nguyễn Hữu Ngọc – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh khẳng định, kết quả bước đầu của dự án cho thấy cây sâm Bố chính có khả năng thích nghi với điều kiện đất cát bạc màu tại Cổ Đạm, mở ra triển vọng bổ sung thêm đối tượng cây trồng có giá trị cho vùng ven biển Hà Tĩnh. Mặc dù năng suất chưa đạt hoàn toàn mục tiêu đề ra do ảnh hưởng của thời tiết và đây là mô hình triển khai lần đầu trên địa bàn, song những kết quả đạt được là cơ sở khoa học quan trọng để tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật và đánh giá khả năng phát triển trong sản xuất.

Ông Nguyễn Hữu Ngọc cho biết, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia và các hộ dân để tiếp tục hoàn thiện báo cáo tổng kết nhiệm vụ, đồng thời nghiên cứu, bổ sung các giải pháp kỹ thuật về thời vụ, dinh dưỡng, quản lý nước tưới và phòng trừ sâu bệnh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, Trung tâm sẽ phối hợp với các địa phương và đơn vị liên quan tiếp tục đánh giá hiệu quả kinh tế, khả năng liên kết tiêu thụ sản phẩm, làm cơ sở đề xuất các giải pháp phát triển và nhân rộng mô hình trên những vùng đất có điều kiện phù hợp trong thời gian tới.

Nguyễn Hoàn