Vụ Đông năm nay, Hà Tĩnh phấn đấu sản xuất hơn 11.860 ha, tổng sản lượng gần 97.130 tấn, trong đó có gần 5 ngàn ha ngô lấy hạt, 1 ngàn ha ngô sinh khối; trên 4.900 rau, củ, quả các loại; gần 1 ngàn ha khoai lang. Để đạt mục tiêu, các địa phương đang chủ động bố trí thời vụ, lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, thời tiết và nhu cầu thị trường; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, tổ chức sản xuất theo hướng an toàn, hàng hóa, nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích.
Tại xã Đồng Tiến, vụ Đông được xác định là một trong những vụ sản xuất quan trọng. Trên vùng đất cát, rau màu là nhóm cây trồng chủ lực, được người dân tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, từng bước gắn với yêu cầu thị trường.
Thời điểm này, trên diện tích hơn 2,2 ha rau màu vụ Đông, các thành viên Hợp tác xã rau củ quả Hằng Bảy đang tập trung làm đất, xuống giống. Cùng với vận động xã viên bảo đảm thời vụ, HTX hướng dẫn lựa chọn cây trồng phù hợp, bố trí thời điểm gieo trồng hợp lý và thực hiện quy trình canh tác an toàn.
Bà Phan Thị Bảy, Giám đốc HTX rau củ quả Hằng Bảy, xã Đồng Tiến, cho biết việc tổ chức sản xuất tập trung giúp HTX chủ động hơn trong hướng dẫn kỹ thuật, bố trí sản xuất và kết nối tiêu thụ. Đặc biệt, việc rải vụ, lựa chọn cây trồng theo nhu cầu thị trường giúp hạn chế tình trạng sản phẩm thu hoạch cùng thời điểm, nâng cao hiệu quả cho các thành viên.
Tranh thủ thời tiết thuận lợi, các thành viên HTX rau củ quả Hằng Bảy, xã Đồng Tiến tích cực ra đồng sản xuất vụ Đông
Không chỉ tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, người dân Đồng Tiến còn chủ động điều chỉnh cơ cấu cây trồng và thời vụ phù hợp từng diện tích. Gia đình ông Nguyễn Văn Hội, thôn Trung Tiến, sản xuất gần 6 sào vụ Đông, trong đó gần 2 sào khoai lang, diện tích còn lại trồng cải củ, cà rốt, cà chua… Thay vì xuống giống đồng loạt, ông Hội lựa chọn thời điểm phù hợp với từng loại cây, vừa tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi, vừa chủ động rải vụ. Theo ông, cách làm này giúp gia đình có nguồn sản phẩm thường xuyên, đáp ứng nhu cầu thị trường, đồng thời giảm bớt rủi ro khi thời tiết diễn biến bất lợi.
Cùng với thời vụ và cơ cấu cây trồng, khâu làm đất, cải tạo đất cũng được người dân chú trọng. Với 13 sào sản xuất vụ Đông, gia đình chị Phạm Thị Lam đưa cơ giới hóa vào khâu làm đất để rút ngắn thời gian, đẩy nhanh tiến độ xuống giống.Do diện tích chủ yếu là đất cát pha, gia đình sử dụng vôi và phân chuồng ủ hoai mục để cải tạo đất, tăng độ tơi xốp, bổ sung dinh dưỡng và hướng đến sản xuất sản phẩm an toàn.
Vụ Đông năm nay, xã Đồng Tiến phấn đấu sản xuất hơn 196 ha, gồm 63 ha khoai lang, 130 ha rau, củ, quả, 3 ha ngô ngọt và 0,6 ha mô hình nông nghiệp trong nhà màng ứng dụng công nghệ cao. Đến nay, người dân đã xuống giống hơn 50% diện tích.
Theo bà Lê Thị Kim Dung, Phòng Kinh tế, UBND xã Đồng Tiến, địa phương đang tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn người dân lựa chọn cây trồng phù hợp, tuân thủ quy trình kỹ thuật, bảo đảm an toàn thực phẩm; đồng thời từng bước xây dựng vùng rau sạch, an toàn, nâng cao giá trị sản phẩm trên vùng đất cát.
Bên cạnh những vùng sản xuất rau màu, tại một số địa phương, người dân cũng linh hoạt lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, thời tiết và mục tiêu sản xuất. Tại xã Nghi Xuân, lạc vụ Đông được lựa chọn để khai thác hiệu quả quỹ đất, đồng thời chủ động nguồn giống phục vụ sản xuất vụ Xuân.
Mô hình sản xuất lạc vụ Đông tại xã Nghi Xuân đang sinh trưởng phát triển tốt.
Bà Ngô Thị Bích Thủy – Phó trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Nghi Xuân, cho biết: Vụ Đông năm 2025 và 2026, địa phương phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ triển khai mô hình, hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật và hướng dẫn người dân thực hiện quy trình sản xuất. Tham gia mô hình, người dân được hướng dẫn từ khâu làm đất, lên luống, xuống giống đến chăm sóc. Đặc biệt, phương pháp phủ ni-lông giúp hạn chế cỏ dại, giữ ẩm, giảm rửa trôi đất, tạo điều kiện thuận lợi cho cây lạc sinh trưởng. Từ 5 ha thử nghiệm năm 2025, năm nay diện tích lạc vụ Đông được mở rộng lên gần 10 ha. Đây là tiền đề quan trọng để địa phương tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, từng bước nhân rộng mô hình trong những năm tới, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đồng thời chủ động nguồn giống phục vụ sản xuất lạc vụ Xuân.
Theo Đề án sản xuất vụ Đông năm 2026, thời vụ gieo trồng tại Hà Tĩnh được bố trí linh hoạt từ tháng 9 đến tháng 12, phù hợp với từng nhóm cây và diễn biến thời tiết. Ngành chuyên môn khuyến cáo, sản xuất vụ đông tại Hà Tĩnh thường chịu tác động lớn của thời tiết, nhất là mưa bão đầu vụ và các đợt rét đậm, rét hại vào cuối vụ. Vì vậy, các địa phương và người dân cần căn cứ khung thời vụ, thời gian sinh trưởng của từng giống và điều kiện thực tế để bố trí lịch gieo trồng phù hợp, giảm thiểu rủi ro do thiên tai. Cùng với đa dạng hóa cây trồng, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị trên đơn vị diện tích.
Nguyễn Hoàn
