Những ngày cuối năm, khi nhiều giống cây ăn quả đã kết thúc vụ, vùng đồi xã Đồng Lộc lại bước vào mùa thu hoạch rộn ràng. Trên những triền đất đỏ bazan chạy dài theo khu vực Trà Sơn, cam giòn Thượng Lộc chín rộ, tỏa hương thơm nhẹ, vỏ vàng óng. Loại cam đặc sản này đang mang lại nguồn thu hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, trở thành một trong những cây trồng chủ lực giúp người dân vùng đồi vươn lên làm giàu.
Nhắc đến vùng cam giòn Thượng Lộc, không thể bỏ qua HTX Trà Sơn – đơn vị sở hữu thương hiệu cam giòn Xuân Hòa đạt chuẩn OCOP 4 sao, đang góp phần quan trọng nâng tầm giá trị cây có múi của xã Đồng Lộc. Theo anh Nguyễn Xuân Hòa, Giám đốc HTX, hiện HTX có 12 thành viên với hơn 15 ha cam được chứng nhận OCOP 4 sao. Bên cạnh đó, đơn vị còn liên kết sản xuất – tiêu thụ với 69 hộ dân ở các xã thuộc vùng Trà Sơn, hình thành vùng nguyên liệu rộng trên 100 ha. Nhờ quy mô lớn và quy trình sản xuất nghiêm ngặt, mỗi năm HTX cung ứng ra thị trường trên 500 tấn cam giòn. Thời điểm chính vụ, mỗi ngày HTX tiêu thụ 2-3 tấn cam, giá bán ổn định quanh mức 90.000 đồng/kg. Dự báo dịp Tết Dương lịch, giá sẽ tăng lên khoảng 120.000 đồng/kg, và đến Tết Nguyên đán có thể đạt 150.000 đồng/kg, phản ánh nhu cầu lớn và sức hút của sản phẩm.
Mỗi năm HTX Trà Sơn cung ứng ra thị trường trên 500 tấn cam giòn
Chia sẻ về yếu tố làm nên giá trị vượt trội của thương hiệu Xuân Hòa, anh Hòa cho biết HTX kiên trì theo đuổi hướng sản xuất hữu cơ 100%. Toàn bộ vườn cam chỉ sử dụng phân vi sinh, phân chuồng ủ hoai, các biện pháp phòng trừ sâu bệnh bằng chế phẩm sinh học, tuyệt đối không dùng hóa chất độc hại. Khâu sơ chế sau thu hoạch cũng được thực hiện hết sức cẩn trọng. Cam chín đạt chuẩn được thu hái thủ công, sau đó đưa vào hệ thống rửa ozon để loại bỏ tạp chất. Đặc biệt, trước khi đóng thùng, trái cam được rửa lại bằng rượu nếp Can Lộc, giúp vỏ bóng tự nhiên, giữ mùi thơm đặc trưng và kéo dài thời gian bảo quản. Nhờ quy trình khép kín và chú trọng chất lượng, cam giòn Xuân Hòa có độ giòn, ngọt thanh và hương thơm rất riêng, tạo nên sự khác biệt rõ rệt với các loại cam khác trên thị trường và trở thành lựa chọn tin cậy của người tiêu dùng trong những năm gần đây.
Gắn bó với cây cam hơn 20 năm, chị Phan Thị Hiền tại thôn Anh Hùng chưa bao giờ chứng kiến vụ mùa nào đạt năng suất cao như năm nay. Trên diện tích hơn 1.300 gốc cam đang thời kỳ kinh doanh, vườn cam của chị phát triển đồng đều, tỷ lệ đậu quả cao, mẫu mã đẹp. Dự kiến cả vụ, gia đình chị sẽ thu hoạch khoảng 75 tấn quả, tăng khoảng 15 tấn so với năm trước dù chịu tác động của một số đợt mưa lớn.
Những ngày đầu vụ, khi những lứa cam đầu tiên bắt đầu “rục” chín, thương lái từ các nơi đã tìm về tận vườn để đặt mua. Giá thu mua đầu mùa dao động khoảng 50.000 đồng/kg, cao hơn cùng kỳ năm ngoái 20%, giúp người trồng cam phấn khởi khi mới bước vào vụ đã có nguồn thu đáng kể.
Vườn cam giòn trĩu cành của chị Hiền thu hút khách đến tham quan
Theo chị Hiền, năm nay là năm nhuận, thời gian tiêu thụ kéo dài nên chị chủ động hơn trong kế hoạch thu hoạch. Thay vì thu gom ồ ạt như mọi năm, chị chỉ hái những cây chín rộ để bán trước, còn lại tiếp tục chăm sóc để tăng độ ngọt cho quả. “Cuối năm thị trường lúc nào cũng sôi động, đặc biệt là từ Rằm tháng Chạp đến Tết Nguyên đán. Tôi tính giữ vườn cam đẹp nhất để bán vào dịp đó, chắc chắn giá sẽ tốt hơn nhiều”, chị nói. Không chỉ có sản lượng cao, vườn cam của chị Hiền còn được đánh giá có chất lượng ổn định, quả giòn, ngọt thanh, được nhiều thương lái và khách hàng quen ưa chuộng. Nhiều năm nay, sản phẩm của chị đã được các đầu mối tại Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng đặt mua từ sớm, giúp việc tiêu thụ luôn thuận lợi.
Theo ông Phan Văn Sơn ở thôn Anh Hùng, cam giòn năm nay được mùa, quả đẹp, ruột chắc nên giá bán khá cao. “Cam loại thường được thương lái thu mua với giá 40.000 – 45.000 đồng/kg, còn loại đẹp, quả đều, màu sắc bắt mắt có thời điểm lên đến 50.000 đồng/kg. Đây là mức giá rất tốt so với cùng thời điểm năm trước, giúp bà con chúng tôi yên tâm tái đầu tư cho vụ sau”, ông chia sẻ.
Không chỉ được giá, đầu ra năm nay cũng thuận lợi hơn khi nhu cầu thị trường tăng cao, đặc biệt từ các tỉnh phía Bắc. Việc bán khoán cả vườn giúp ông Sơn giảm được chi phí thuê nhân công, không phải lo khâu vận chuyển và bảo quản, đồng thời đảm bảo lợi nhuận ổn định ngay từ đầu vụ. Với diện tích hơn 1 ha, gia đình ông dự kiến thu về một khoản thu đáng kể, tạo thêm động lực để tiếp tục mở rộng diện tích và chăm sóc vườn cam theo hướng an toàn, chất lượng cao.
Hiện nay, xã Đồng Lộc đang bước vào vụ thu hoạch rộ với 350 ha cam giòn, tập trung nhiều tại các thôn Anh Hùng, Khe Thờ, Trại Tiểu, Nam Phong, Thanh Mỹ…. Nhờ đặc điểm đất đồi tơi xốp, tầng canh tác sâu, khí hậu khô ráo và độ dốc thoát nước tốt, giống cam giòn sinh trưởng khỏe, ít bị ngập úng, cho quả đều, vỏ mỏng, tép giòn và giữ vị ngọt thanh đặc trưng.
Không chỉ có ưu điểm về chất lượng, cam giòn Thượng Lộc còn có thời gian chín muộn hơn nhiều giống cam khác, kéo dài từ tháng 11 đến Tết Nguyên đán. Đây chính là “khoảng trống thị trường” mang lại giá trị kinh tế cao, đặc biệt vào giai đoạn cận Tết – thời điểm nhu cầu tiêu thụ trái cây làm quà biếu tăng mạnh.
Cam giòn Thượng Lộc – “Vàng xanh” trên vùng đồi Hà Tĩnh
Theo đánh giá của UBND xã Đồng Lộc, vụ cam năm nay toàn xã dự kiến thu khoảng 2.500 tấn quả, doanh thu ước đạt trên 210 tỷ đồng. Giá bán tại vườn dao động 60.000 – 70.000 đồng/kg, cam đẹp có thể lên đến hơn 80.000 đồng/kg. Với mức giá này, mỗi ha cam cho thu nhập rất cao, nhiều hộ mỗi năm thu lãi hàng trăm triệu đồng, thậm chí có hộ đạt lợi nhuận trên 1 tỷ đồng.
Thành công của cây cam giòn Thượng Lộc đã tạo bước chuyển lớn trong cơ cấu cây trồng của xã Đồng Lộc. Những diện tích đồi trước đây chỉ phù hợp trồng keo hoặc để hoang hóa nay được phủ kín cam, mang lại nguồn thu ổn định. Cây cam không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn tạo việc làm cho hàng trăm lao động thời vụ trong mùa chăm sóc và thu hái. Nhiều hộ tận dụng mô hình vườn – đồi để kết hợp chăn nuôi gà đồi, nuôi ong, trồng hoa màu xen canh, tăng hiệu quả kinh tế tổng hợp.
Với chất lượng ổn định, hiệu quả kinh tế cao và tiềm năng thị trường lớn, cam giòn Thượng Lộc xứng đáng là “vàng xanh” của Đồng Lộc nói riêng và là sản phẩm chủ lực đang góp phần thay đổi diện mạo nông nghiệp Hà Tĩnh theo hướng bền vững, hiện đại và giàu bản sắc./.
Ánh Nguyệt
