Nằm ngoài đê La Giang, thôn Đức Xá, xã Đức Quang (Hà Tĩnh) là địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, đặc biệt là lũ lụt. Trong điều kiện sản xuất nhiều khó khăn, người dân địa phương đã chủ động lựa chọn phương thức canh tác phù hợp với điều kiện tự nhiên, phát triển mô hình sản xuất “2 tầng nấc”, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu nhập và hướng tới sản xuất nông nghiệp sinh thái.
Mô hình được bố trí theo hướng tận dụng tối đa không gian canh tác. Tầng trên là các loại cây leo giàn như bầu, bí, mướp; tầng dưới là các loại rau gia vị như húng, ngò gai, tía tô, kinh giới, lộc quế… Cách bố trí này giúp khai thác hiệu quả diện tích đất vườn, đồng thời tạo bóng mát, giữ độ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại và giảm chi phí chăm sóc.
Gia đình chị Phùng Thị Hồng là một trong những hộ áp dụng mô hình từ nhiều năm nay. Trên diện tích hơn 500 m², gia đình quy hoạch từng khu vực sản xuất hợp lý để duy trì nguồn rau, quả quanh năm.
Chị Hồng chia sẻ: “Sản xuất ở vùng ngoài đê phải chấp nhận rủi ro do thiên tai nên gia đình ưu tiên các loại cây ngắn ngày, dễ phục hồi sau mưa lũ. Trồng rau dưới giàn bầu, bí, mướp vừa tận dụng diện tích, vừa giúp cây sinh trưởng tốt hơn. Nhờ đó, thu nhập ổn định hơn so với trước.”
Theo chị Hồng, bình quân mỗi ngày gia đình thu về khoảng 300.000–400.000 đồng từ bán các loại rau gia vị và rau màu.
Mỗi ngày gia đình chị Hồng thu về khoảng 300 – 400.000 đồng từ rau các loại
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn góp phần cải tạo cảnh quan vườn hộ theo hướng xanh, sạch, đẹp. Nhiều khu vườn được quy hoạch khoa học, kết hợp sản xuất với xây dựng vườn mẫu, tạo môi trường sống trong lành và nâng cao giá trị khu dân cư nông thôn mới.
Tương tự, gia đình bà Phạm Thị Lý cũng duy trì mô hình “2 tầng nấc” nhiều năm qua. Các loại rau gia vị được chăm sóc chủ yếu bằng phân hữu cơ, nguồn nước giếng khơi và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh thủ công nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm.
Bà Lý cho biết: “Gia đình luôn ưu tiên sản xuất theo hướng an toàn, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Rau thu hoạch hằng ngày đều được thương lái và khách quen đến tận vườn thu mua nên đầu ra khá ổn định.”
Bình quân mỗi ngày, gia đình bà có thu nhập khoảng 300.000–350.000 đồng từ bán các loại rau gia vị.
Khu vườn trồng rau gia vị của gia đình bà Phạm Thị Lý
Hiện nay, thôn Đức Xá có 410 hộ dân đều phát triển sản xuất rau màu tại vườn, với quy mô trung bình từ 300 m² trở lên. Trong đó, nhiều hộ duy trì hiệu quả mô hình “2 tầng nấc”, kết hợp trồng rau gia vị với các loại cây leo giàn, tạo nguồn thu nhập thường xuyên. Sản phẩm chủ yếu gồm các loại rau gia vị như húng, tía tô, kinh giới, ngò gai, lộc quế cùng các loại quả như bầu, bí, mướp ngọt, mướp đắng… đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thị trường.
Theo ông Bùi Ngọc Biển – Chủ tịch Hội Nông dân xã Đức Quang, mô hình “2 tầng nấc” phù hợp với điều kiện sản xuất của địa phương, nhất là khu vực thường xuyên chịu tác động của thiên tai. Việc kết hợp nhiều loại cây trồng trên cùng diện tích không chỉ nâng cao giá trị sản xuất mà còn góp phần tạo nguồn thực phẩm an toàn, cải thiện cảnh quan và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất. Thời gian tới, Hội Nông dân xã sẽ tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn hội viên áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp để phát triển mô hình gắn với sản xuất an toàn và bảo vệ môi trường.
Thực tế tại Đức Xá cho thấy, việc chủ động lựa chọn phương thức canh tác phù hợp với điều kiện tự nhiên đã giúp người dân từng bước thích ứng với thiên tai, duy trì sản xuất và nâng cao thu nhập. Mô hình “2 tầng nấc” không chỉ phát huy hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích mà còn góp phần xây dựng hệ thống canh tác theo hướng sinh thái, sử dụng hợp lý tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là mô hình có thể tham khảo, nhân rộng tại nhiều vùng sản xuất thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ lụt và thiên tai./.
BBT
