Việc phát triển vùng nguyên liệu dứa liên kết với doanh nghiệp tại Hà Tĩnh đang mở ra hướng chuyển đổi cây trồng hiệu quả trên đất gò đồi và diện tích sản xuất kém hiệu quả. Không chỉ mang lại thu nhập cao, mô hình còn khẳng định vai trò của liên kết sản xuất, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, tạo nền tảng để phát triển vùng nguyên liệu bền vững.
Sau hơn hai năm triển khai, mô hình liên kết sản xuất dứa giữa nông dân Hà Tĩnh và Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO) đang cho thấy hiệu quả rõ nét cả về kinh tế lẫn kỹ thuật. Từ những vùng đất gò đồi trước đây chủ yếu trồng keo, sắn hoặc cây ăn quả kém hiệu quả, nhiều địa phương đã hình thành các vùng nguyên liệu dứa tập trung, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích.
Mô hình dứa liên kết mang lại hiệu quả kinh tế cao trên vùng đất đồi
Ngay từ khi bắt đầu triển khai, doanh nghiệp đã phối hợp với các địa phương xây dựng chuỗi liên kết khép kín từ cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật canh tác đến thu mua, chế biến sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng giúp người dân yên tâm đầu tư, từng bước thay đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa.
Tại xã Kỳ Hoa, mô hình đã nhanh chóng phát huy hiệu quả. Tổ hợp tác sản xuất dứa Ngân Hà là một trong những đơn vị tiên phong với hơn 20 ha dứa liên kết. Những ngày đầu triển khai, cây dứa còn khá mới mẻ đối với người dân địa phương. Tuy nhiên, nhờ được doanh nghiệp và cán bộ kỹ thuật hướng dẫn quy trình sản xuất đồng bộ từ khâu làm đất, lên luống, xử lý đất, lựa chọn giống đến chăm sóc, bón phân và quản lý sâu bệnh, diện tích dứa đều sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện khí hậu khắc nghiệt của địa phương.
Thực tế sản xuất cho thấy, cây dứa có khả năng chịu hạn khá tốt, phù hợp với vùng đất đồi và thích nghi với điều kiện nắng nóng kéo dài. Ngay cả sau các đợt mưa bão lớn, nhiều diện tích vẫn duy trì sinh trưởng ổn định. Năng suất bình quân đạt trên 30 tấn/ha, mang lại lợi nhuận hơn 180 triệu đồng/ha, cao hơn đáng kể so với các loại cây trồng trước đây trên cùng diện tích.
Đến nay, toàn xã Kỳ Hoa đã phát triển khoảng 90 ha dứa liên kết. Các diện tích đang bước vào thời kỳ thu hoạch đại trà với năng suất phổ biến từ 35-40 tấn/ha. Từ kết quả này, địa phương tiếp tục vận động người dân mở rộng vùng trồng, hướng tới hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến.
Không chỉ tại Kỳ Hoa, mô hình cũng đang được nhân rộng tại các xã thuộc huyện Vũ Quang cũ. Gia đình anh Lê Ngọc Lâm, xã Thượng Đức đã mạnh dạn chuyển đổi hơn 0,5 ha cam già cỗi sang trồng dứa Cayenne sau khi tham quan các mô hình liên kết.
Theo anh Lâm, giống dứa Cayenne phù hợp với điều kiện khí hậu Hà Tĩnh, đặc biệt có khả năng chịu hạn và thích nghi tốt với vùng chịu ảnh hưởng của gió Lào. Nếu áp dụng đầy đủ quy trình kỹ thuật về mật độ trồng, bón phân cân đối, quản lý nước tưới và phòng trừ sâu bệnh, năng suất có thể đạt từ 60-80 tấn/ha, lợi nhuận trên 200 triệu đồng/ha.
Năng suất bình quân dứa Cayenne đạt khoảng 50 tấn/ha
Theo các cán bộ kỹ thuật, để cây dứa phát triển ổn định, người sản xuất cần đặc biệt chú trọng khâu lựa chọn đất trồng có khả năng thoát nước tốt, lên luống cao nhằm hạn chế ngập úng trong mùa mưa. Bên cạnh đó, cần bón phân cân đối giữa hữu cơ và vô cơ, thường xuyên vệ sinh đồng ruộng, kiểm tra vườn để phát hiện sớm các bệnh như thối nõn, thối rễ và xử lý kịp thời. Việc tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn kéo dài tuổi thọ vườn dứa, giảm chi phí sản xuất.
Một trong những điểm nổi bật của mô hình là hình thức liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và người dân. DOVECO không chỉ cung ứng giống đạt tiêu chuẩn mà còn cử cán bộ kỹ thuật đồng hành trong suốt quá trình sản xuất, đồng thời ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Nhờ đó, người trồng dứa giảm đáng kể rủi ro về thị trường, chủ động đầu tư thâm canh để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh, toàn tỉnh hiện có gần 400 ha dứa liên kết với doanh nghiệp, trong đó khoảng 135 ha là giống Cayenne và phần lớn còn lại là giống Queen. Năng suất bình quân của dứa Queen đạt khoảng 45 tấn/ha, còn dứa Cayenne đạt khoảng 50 tấn/ha. Lợi nhuận từ cây dứa hiện dao động từ 180 – 220 triệu đồng/ha mỗi chu kỳ sản xuất, trở thành một trong những cây trồng có giá trị kinh tế cao trên vùng đất gò đồi.
Theo kế hoạch năm 2026, Hà Tĩnh sẽ trồng mới thêm 653 ha dứa tại 17 xã, nâng tổng diện tích dứa liên kết toàn tỉnh lên hơn 1.000 ha. Việc mở rộng sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp, gắn với quy hoạch vùng nguyên liệu, năng lực chế biến của doanh nghiệp và điều kiện canh tác từng địa phương.
Thực tiễn cho thấy, mô hình liên kết sản xuất dứa không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo động lực chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng bền vững. Sự đồng hành của doanh nghiệp trong chuyển giao kỹ thuật, tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm đang trở thành nền tảng quan trọng để xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển nông nghiệp hàng hóa tại Hà Tĩnh./.
Ánh Nguyệt
