Còn khoảng hơn một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán, nhưng không khí nhộn nhịp trên các vườn trầu không “tiến vua” xã Thạch Khê đã bắt đầu rõ nét. Năm nay, người dân trồng trầu nơi đây phải đối diện với nhiều khó khăn sau những đợt mưa bão liên tiếp, khiến diện tích trầu bị gãy đổ, úng nước, ảnh hưởng đến sinh trưởng. Dù vậy, với quyết tâm phục hồi sản xuất và kinh nghiệm chăm sóc, nhiều hộ dân đang khẩn trương khôi phục vườn trầu nhằm bảo đảm nguồn cung cho thị trường Tết và rằm tháng Giêng – thời điểm tiêu thụ mạnh nhất trong năm.

Trầu không “tiến vua” từ lâu đã trở thành đặc sản nông sản của Thạch Khê, nổi tiếng bởi lá dày, thơm nồng, vị cay đặc trưng, được nhiều người ưa dùng trong các dịp lễ, tết, cưới hỏi. Thu nhập từ trầu không trước đây là nguồn sống ổn định của nhiều hộ nông dân với giá bán tăng mạnh vào dịp cuối năm.

Người dân xã Thạch Khê dựng lại giàn, chăm sóc vườn trầu “tiến vua” sau mưa bão, nỗ lực phục hồi diện tích để kịp phục vụ thị trường Tết.

Năm nay, do ảnh hưởng của cơn bão số 5, 6 và số 10, thời tiết diễn biến phức tạp kéo dài, nhiều diện tích trầu tại Thạch Khê bị ảnh hưởng nặng nề, giàn trầu đổ nghiêng, cây bị úng và nhiễm bệnh. Ông Nguyễn Công Thắng (thôn Văn Sơn), một trong những hộ trồng trầu ở địa phương, chia sẻ rằng toàn bộ hơn 200 gốc trầu trong vườn của gia đình ông bị gãy đổ sau các đợt mưa lớn. Cây trầu vốn thân mềm, kỵ úng, nên khi thời tiết ẩm kéo dài rất dễ bị bệnh thối rễ, đốm lá.

Ông Thắng cho biết: “Sau bão, nhiều đoạn giàn trầu đổ rạp, đất đọng nước khiến rễ cây yếu. Nhưng nhờ sự hướng dẫn kỹ thuật của cán bộ xã, chúng tôi đã dựng lại giàn, xử lý đất và bắt tay chăm sóc lại từ đầu. Dù sản lượng không thể đạt như mọi năm, nhưng cây đã hồi phục tốt hơn.”

Không chỉ ông Thắng, nhiều hộ dân khác như bà Nguyễn Thị Liêu tại thôn Văn Sơn cũng đang tất bật trong việc phục hồi vườn trầu của gia đình. Bà Liêu cho biết, do trầu bị thiệt hại, gia đình phải tính toán kỹ lịch thời vụ và kỹ thuật bón phân để giúp cây hồi sinh. Bà ưu tiên sử dụng phân chuồng hoai mục và phân vi sinh để bồi bổ đất, giúp bộ rễ phát triển mạnh hơn, giảm thiểu áp lực bệnh sau mưa bão.

Vườn trầu không “tiến vua” tại thôn Văn Sơn dần hồi phục, lá xanh dày, mùi thơm đặc trưng – yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm cung ứng dịp Tết Nguyên đán.

Trong khi đó, vườn trầu của ông Nguyễn Bá Bảy lại trở thành điểm sáng với hơn 160 gốc trầu gần như không bị ảnh hưởng nhiều sau bão và đang phát triển xanh tốt. Nhờ áp dụng kỹ thuật chăm sóc chuẩn, ông Bảy đã tiến hành tiêu thoát nước kịp thời, dựng lại giàn trồng và bón phân đúng thời điểm, giúp cây trầu ổn định nhanh chóng. Hiện vườn trầu của ông bắt đầu cho thu hoạch trở lại, mỗi ngày hái khoảng 700–800 ngọn, tương đương khoảng 15–17 xấp lá, mang lại khoảng 350–400 nghìn đồng/ngày. Theo người dân, để cây trầu phục hồi sau mưa bão và phát triển tốt, cần thiết phải thực hiện các bước kỹ thuật chăm sóc cơ bản như: tiêu thoát nước nhanh, nạo rãnh, dựng lại giàn, bón phân hữu cơ, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng hạn mức và đúng loại, kết hợp với theo dõi sát diễn biến sinh trưởng của cây để xử lý kịp thời.

Đối với các hộ trồng trầu không, thời điểm từ tháng 10 âm lịch đến tháng 1 âm lịch hàng năm là giai đoạn chính để phục vụ thị trường Tết cổ truyền. Đây cũng là lúc mức tiêu thụ trầu tăng cao, kéo theo giá bán tăng mạnh, thường cao gấp 1,5–2 lần so với ngày thường. Nhiều tiểu thương từ các chợ trong tỉnh và vùng lân cận đã đến đặt hàng trước, giúp người trồng yên tâm sản xuất, tích cực chăm sóc để kịp cung ứng cho thị trường.

Tuy nhiên, khó khăn năm nay khiến sản lượng trầu phục hồi chỉ đạt khoảng 20-30% so với những vụ Tết trước ở nhiều vườn trầu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới năng lực cung ứng cho thị trường, buộc người dân phải tính toán khéo léo trong thu hoạch: ưu tiên thu hoạch những dây trầu khỏe để bán, trong khi giữ lại những dây yếu hơn để phục hồi cho vụ sau. Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Thạch Khê cho biết, địa phương có khoảng 150 hộ trồng trầu không, tập trung chủ yếu ở các thôn Văn Sơn, Bắc Hải và Nam Hải. Sau thiệt hại do thiên tai, UBND xã đã cử cán bộ kỹ thuật trực tiếp xuống vườn hướng dẫn người dân khôi phục sản xuất, đồng thời tổ chức các buổi tập huấn về chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh phù hợp với điều kiện thời tiết cuối năm.

Việc chính quyền đồng hành hỗ trợ người trồng trầu về kỹ thuật, vật tư và thông tin thị trường giúp nhiều hộ dân yên tâm hơn trong quá trình sản xuất và phục hồi sau bão. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp nghề trồng trầu truyền thống của Thạch Khê tiếp tục giữ được thương hiệu “trầu tiến vua” trên thị trường nông sản vùng miền./.

                                                                                                                             Ánh Nguyệt