Trong xu thế phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu, Hà Tĩnh đang từng bước đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa. Nổi bật trong đó là kỹ thuật tưới ngập – khô xen kẽ (AWD), một giải pháp canh tác hiện đại, vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
Thực tế triển khai cho thấy, phương pháp tưới này mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thay vì duy trì mực nước ngập liên tục như trước đây, nông dân chủ động điều tiết nước theo chu kỳ ướt – khô, qua đó giúp tiết kiệm đáng kể lượng nước tưới. Đồng thời, điều kiện đất được “thở” xen kẽ giúp bộ rễ lúa phát triển khỏe, ăn sâu, tăng khả năng chống đổ ngã và nâng cao hiệu quả hấp thu dinh dưỡng.
Bên cạnh đó, kỹ thuật tưới ngập – khô xen kẽ còn góp phần giảm chi phí đầu vào khi hạn chế lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Cây lúa sinh trưởng tốt hơn, ít sâu bệnh, năng suất được duy trì ổn định, tạo niềm tin cho người dân trong quá trình chuyển đổi phương thức canh tác.
Đặc biệt, hiệu quả nổi bật của phương pháp này là khả năng giảm phát thải khí mê-tan (CH4) – loại khí nhà kính phát sinh chủ yếu trong sản xuất lúa nước. Kết quả bước đầu cho thấy, đối với diện tích lúa gieo thẳng, lượng phát thải có thể giảm từ 40 – 60% so với phương thức canh tác ngập nước liên tục truyền thống. Đây là cơ sở quan trọng để ngành nông nghiệp hướng tới mục tiêu giảm phát thải, bảo vệ môi trường.
Không dừng lại ở đó, lượng khí thải được cắt giảm còn có thể quy đổi thành tín chỉ carbon để tham gia thị trường carbon trong tương lai. Đây được xem là hướng đi mới, góp phần gia tăng giá trị sản xuất, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho nông dân, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp bền vững.
Vụ xuân năm 2026, Hà Tĩnh đã triển khai hơn 4.300 ha lúa tại 15 xã, phường áp dụng kỹ thuật tưới ngập – khô xen kẽ. Mô hình được bố trí các điểm đo phát thải khí mê-tan tại một số địa phương nhằm so sánh giữa các phương thức tưới, từ đó đánh giá hiệu quả một cách khoa học và hoàn thiện quy trình kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Toàn tỉnh đã triển khai hơn 4.300 ha lúa theo phương pháp tưới ngập- khô xen kẽ
Trong quá trình triển khai, công tác tập huấn, chuyển giao kỹ thuật được chú trọng. Nông dân được hướng dẫn cụ thể từ quy trình tưới nước, sử dụng phân bón hợp lý đến việc theo dõi mực nước trên ruộng bằng các thiết bị đơn giản. Các đơn vị chuyên môn cũng trực tiếp hỗ trợ khảo sát, lựa chọn vị trí lấy mẫu khí nhằm đảm bảo độ chính xác trong đánh giá phát thải.
Trước đó, lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã tổ chức kiểm tra thực tế mô hình sản xuất lúa giảm phát thải, hướng tới hình thành tín chỉ carbon tại xã Cẩm Xuyên; đồng thời đánh giá tiến độ triển khai, hiệu quả bước đầu và chỉ đạo các đơn vị, địa phương tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, đảm bảo các điều kiện phục vụ công tác đo đạc, xác nhận tín chỉ carbon.
Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông trực tiếp tổ chức kiểm tra mô hình sản xuất lúa tại xã Cẩm Xuyên
Từ những kết quả tích cực ban đầu, Hà Tĩnh đang đặt mục tiêu mở rộng mô hình trong thời gian tới. Dự kiến sẽ có thêm 5.400 ha tại 23 xã, phường được áp dụng kỹ thuật này, nâng tổng diện tích toàn tỉnh lên gần 9.800 ha. Đây là bước đi quan trọng trong lộ trình phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải của địa phương.
Nội dung trên được trao đổi, đánh giá tại hội thảo mô hình sản xuất lúa giảm phát thải, hướng tới tạo tín chỉ carbon do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ và Công ty TNHH Green Carbon Japan Việt Nam tổ chức vào sáng 15/4 tại xã Can Lộc. Tại đây, các đại biểu đã tham quan thực tế mô hình, trao đổi với cán bộ kỹ thuật và người dân để làm rõ hiệu quả cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.
Các đại biểu tham gia mô hình sản xuất lúa giảm phát thải tại xã Can Lộc
Với định hướng rõ ràng cùng sự vào cuộc đồng bộ của các ngành, địa phương, việc mở rộng áp dụng kỹ thuật tưới ngập – khô xen kẽ không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất lúa mà còn tạo nền tảng quan trọng để Hà Tĩnh phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững, thân thiện với môi trường trong thời gian tới./.
Hoàng Anh Thơ
