Sau quá trình tìm hiểu và tham quan mô hình của người quen, anh Hoàng Văn Thuận ở thôn Khe Giao 1, xã Toàn Lưu quyết định chuyển đổi gần 2 ha đất đồi của gia đình sang trồng chuối tây Thái – loại cây phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương, dễ chăm sóc và có đầu ra khá ổn định.

Năm 2024, anh Thuận mạnh dạn cải tạo toàn bộ diện tích vườn cũ, xuống giống khoảng 4.000 gốc chuối tây Thái. Đây được xem là quyết định khá táo bạo bởi thời điểm đó nhiều hộ dân trong vùng vẫn còn e dè với loại cây trồng mới này. Anh Thuận cho biết, trước đây gia đình chủ yếu trồng cam và bưởi nhưng hiệu quả kinh tế giảm dần do sâu bệnh phát sinh nhiều, chi phí phân bón và nhân công tăng cao. Trong khi đó, chuối tây Thái có khả năng thích nghi tốt với điều kiện đất đồi, đầu ra khá ổn định nên anh quyết định chuyển đổi toàn bộ diện tích.

Vườn chuối của gia đình anh Thuận sinh trưởng tốt

Để xây dựng mô hình, gia đình đầu tư lớn từ khâu cải tạo đất, hệ thống tưới đến cây giống. Anh lựa chọn giống chuối nuôi cấy mô nhằm đảm bảo cây sinh trưởng đồng đều, hạn chế sâu bệnh và cho năng suất cao.

Theo anh Thuận, chuối tây Thái không quá khó trồng nhưng muốn đạt năng suất và chất lượng cao thì phải thực hiện đúng quy trình kỹ thuật ngay từ đầu. Sau khi cải tạo đất, vườn được đào hố theo hàng lối khoa học, khoảng cách hợp lý để cây nhận đủ ánh sáng và thuận tiện chăm sóc. Trước khi xuống giống, hố được bón lót bằng phân chuồng hoai mục kết hợp chế phẩm sinh học để tăng độ màu mỡ cho đất.

Trong quá trình sinh trưởng, cây được cung cấp nước thường xuyên, đặc biệt vào thời kỳ phát triển thân lá và nuôi quả. Gia đình đầu tư hệ thống tưới chủ động giúp tiết kiệm công lao động và duy trì độ ẩm ổn định cho vườn chuối.

Bên cạnh đó, việc tỉa chồi được thực hiện định kỳ nhằm tập trung dinh dưỡng nuôi cây mẹ. Mỗi bụi chỉ giữ số lượng chồi phù hợp để hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng, giúp buồng chuối to, quả đều và đẹp mã. Đối với phòng trừ sâu bệnh, anh ưu tiên các biện pháp sinh học, thường xuyên vệ sinh vườn, cắt bỏ lá già, lá sâu bệnh để hạn chế nguồn lây lan. Việc bón phân cũng được thực hiện cân đối theo từng giai đoạn phát triển của cây, tăng cường phân hữu cơ nhằm nâng cao độ bền cho đất và chất lượng sản phẩm.

Theo kinh nghiệm của anh Thuận, để chuối đạt năng suất và chất lượng tốt nhất thì sau mỗi chu kỳ khoảng một năm cần đào bỏ gốc cũ và trồng lại cây mới thay vì lưu gốc nhiều năm. Cách làm này giúp hạn chế sâu bệnh tích tụ trong đất, cây sinh trưởng khỏe và cho buồng đồng đều hơn.

“Chuối nếu để lưu gốc nhiều năm thì năng suất sẽ giảm, quả không đẹp bằng trồng mới. Vì vậy sau một năm gia đình đều cải tạo lại để đảm bảo hiệu quả lâu dài”, anh Thuận chia sẻ.

Tuy nhiên, ngay trong năm 2025, khi nhiều diện tích bắt đầu cho thu hoạch thì bão lớn xuất hiện khiến nhiều cây bị gãy đổ, thiệt hại nặng. Sản lượng thu hoạch chỉ đạt khoảng 15–20 tấn, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu.

Không nản chí sau thiệt hại do thiên tai, anh Thuận tiếp tục đầu tư thêm khoảng 200 triệu đồng để khôi phục sản xuất, mua thêm giống, gia cố hệ thống chống đổ và chăm sóc lại toàn bộ diện tích.

Nhiều diện tích sinh trưởng tốt, buồng đều, quả đẹp

Đến nay, vườn chuối của gia đình anh Thuận phát triển khá ổn định. Nhiều diện tích sinh trưởng  tốt, buồng đều, quả đẹp. Theo tính toán, bình quân 1 ha chuối cho sản lượng khoảng 40 tấn quả. Với giá bán dao động từ 10-12 nghìn đồng/kg như hiện nay, mỗi ha có thể đạt doanh thu khoảng 400-480 triệu đồng. Sau khi trừ các khoản chi phí đầu tư, phân bón, nhân công và chăm sóc, mô hình mang lại lợi nhuận khá cao.

Không chỉ dừng lại ở cây chuối, anh Thuận còn tận dụng tối đa phụ phẩm trong sản xuất để phát triển chăn nuôi theo hướng tuần hoàn. Hiện gia đình duy trì nuôi 15 con bò 3B ngay tại khu vực trang trại.

Các loại lá chuối, thân chuối sau thu hoạch được tận dụng làm thức ăn cho bò, giúp giảm đáng kể chi phí chăn nuôi. Ngược lại, nguồn phân chuồng từ đàn bò được ủ hoai rồi bón trở lại cho vườn chuối, góp phần cải tạo đất, giảm sử dụng phân hóa học và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Ông Trần Bá Hoành, Phó Chủ tịch UBND xã Toàn Lưu đánh giá, mô hình trồng chuối tây Thái của anh Hoàng Văn Thuận là hướng chuyển đổi cây trồng phù hợp trên vùng đất đồi của địa phương.

“Theo đánh giá bước đầu, chuối tây Thái khá phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu tại địa phương, cho hiệu quả kinh tế cao hơn so với một số cây trồng trước đây. Đặc biệt, mô hình của anh Thuận còn gắn với chăn nuôi theo hướng tuần hoàn, tận dụng tốt phụ phẩm nông nghiệp, góp phần nâng cao thu nhập và hướng tới sản xuất bền vững”, ông Hoành cho biết.

Từ vùng đất từng gặp nhiều khó khăn với cây có múi, mô hình chuối tây Thái kết hợp chăn nuôi bò của anh Hoàng Văn Thuận đang cho thấy hiệu quả rõ nét. Sự mạnh dạn chuyển đổi, kiên trì vượt qua thiệt hại do thiên tai cùng hướng sản xuất tuần hoàn đã giúp gia đình từng bước xây dựng mô hình kinh tế ổn định, tạo nguồn thu nhập khá ngay trên vùng đất đồi quê hương./.

Ánh Nguyệt