Vụ hè thu năm nay được triển khai trong điều kiện thời tiết khá thuận lợi, các địa phương đã tập trung chỉ đạo nông dân xuống giống đúng khung thời vụ. Nhờ đó, đến nay phần lớn diện tích lúa đang ở giai đoạn đẻ nhánh, sinh trưởng và phát triển tốt. Tuy nhiên, trước diễn biến thời tiết nắng nóng xen kẽ các đợt mưa dông đã tạo điều kiện để nhiều đối tượng sâu bệnh phát sinh, gây hại trên đồng ruộng Vì vậy, việc chủ động kiểm tra đồng ruộng, phát hiện sớm và phòng trừ kịp thời sâu bệnh đang được bà con nông dân và ngành chuyên môn đặc biệt quan tâm nhằm bảo vệ năng suất và chất lượng mùa vụ.
Vụ Hè Thu năm 2026, gia đình ông Nguyễn Xuân Mai ở thôn Phúc Tiến, xã Thạch Khê gieo cấy hơn 7 sào lúa. Sau khi hoàn thành công tác tỉa dặm, bón thúc, toàn bộ diện tích của gia đình đang bước vào giao đoạn đẻ nhánh, sinh trưởng phát triển tốt. Ông Mai cho biết: “Theo kinh nghiệm làm nông lâu nay, khi cây lúa bước vào đẻ nhánh thường bị sâu bệnh gây hại, nên những ngày này tôi phải thăm đồng thường xuyên. Sau khi kiểm tra, tôi thấy sâu cuốn lá, sâu xanh đã xuất hiện khá nhiều nên tôi đã chủ động phun thuốc phòng trừ sớm để hạn chế sâu bệnh lây lan diện rộng.”.
Sâu cuốn lá đã xuất hiện gây hại trên lúa Hè Thu với tổng diện tích nhiễm khoảng 25 ha.
Thực tế cho thấy, trong điều kiện nắng nóng gay gắt, việc chăm sóc lúa Hè Thu đòi hỏi nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ điều tiết nước, bón phân đến theo dõi sâu bệnh. Theo ông Võ Công Đoàn, thôn Tân Văn, xã Đồng Tiến, sau khi tỉa dặm, bà con cần bón thúc kịp thời để lúa đủ dinh dưỡng đẻ nhánh. Tuy nhiên, nên bón phân vào chiều mát để tránh bốc hơi thất thoát và giúp cây hấp thụ tốt nhất. Đồng thời, cần cân đối lượng phân, có thể giảm đạm để hạn chế sâu bệnh phát sinh gây hại.
Theo kinh nghiệm của nhiều nông dân, để nhận biết sớm nguy cơ sâu bệnh, khi đồng ruộng chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng, cần chú ý theo dõi diễn biến thời tiết và điều kiện sinh trưởng của cây lúa. Việc kiểm tra đồng ruộng thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm đối tượng gây hại, xác định đúng mức độ phát sinh để có biện pháp xử lý phù hợp. Nhờ đó, công tác phòng trừ sẽ hiệu quả hơn, chi phí thấp hơn.
Vụ Hè Thu năm nay, xã Đồng Tiến gieo cấy 756 ha lúa, đảm bảo đúng khung thời vụ và cơ cấu giống theo kế hoạch sản xuất. Bà Lê Thị Kim Dung – Phòng Kinh tế UBND xã Đồng Tiến, tỉnh Hà Tĩnh cho biết: Ngay từ đầu vụ, chính quyền địa phương đã chỉ đạo quyết liệt cán bộ chuyên môn bám sát đồng ruộng, hướng dẫn kỹ thuật cho bà con nông dân. Đặc biệt, công tác phòng trừ sâu bệnh được xã Đồng Tiến xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong suốt quá trình sinh trưởng của cây lúa. Thông qua hệ thống khuyến nông cơ sở, cán bộ kỹ thuật thường xuyên phối hợp với thôn xóm để tổ chức thăm đồng, dự tính, dự báo tình hình sâu bệnh, kịp thời thông tin đến người dân để chủ động các biện pháp phòng trừ, không để phát sinh thành dịch gây hại trên diện rộng.
Cán bộ chuyên môn kiểm tra, hướng dẫn người dân phòng trừ sâu bệnh trên lúa Hè Thu.
Hiện nay, hơn 45.500 ha lúa Hè Thu trên địa bàn Hà Tĩnh lúa hè thu trên địa bàn Hà Tĩnh đang bước vào giai đoạn đẻ nhánh rộ. Theo kết quả điều tra của cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương, nhiều đối tượng dịch hại đã xuất hiện và gây hại như ốc bươu vàng, chuột, sâu cuốn lá, rầy nâu, rầy lưng trắng…
Trong đó, sâu cuốn lá lứa 1 xuất hiện tại một số địa phương với mật độ phổ biến từ 5 – 7 con/m², nơi cao từ 10 – 15 con/m²; cục bộ trên những chân ruộng gieo cấy sớm, lúa sinh trưởng xanh tốt, mật độ lên tới 30 – 40 con/m², tổng diện tích nhiễm khoảng 25 ha.
Theo dự báo của ngành chuyên môn, thời tiết nắng nóng xen kẽ các đợt mưa rào trong thời gian tới sẽ tiếp tục tạo điều kiện cho các đối tượng dịch hại phát sinh và lây lan trên diện rộng, tác động tiêu cực sự sinh trưởng, phát triển của cây lúa. Đáng lưu ý, sâu cuốn lá nhỏ lứa 2 được dự báo nở rộ từ đầu tháng 7, trùng với giai đoạn lúa đứng cái, làm đòng. Đây là thời điểm sâu có thể gây hại trực tiếp lên bộ lá công năng, đặc biệt là lá đòng, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp và năng suất lúa.
Bên cạnh đó, rầy nâu và rầy lưng trắng cũng được dự báo phát sinh mạnh trong thời gian tới. Khi lúa bước vào giai đoạn đứng cái – làm đòng, mật độ rầy sẽ tăng nhanh, cao điểm gây hại dự kiến từ đầu tháng 8 trở đi. Nếu không được phát hiện và phòng trừ kịp thời, rầy có thể gây hiện tượng cháy rầy trên diện rộng, làm giảm năng suất và sản lượng lúa.
Trước nguy cơ dịch hại gia tăng trên lúa hè thu, Sở NN&MT Hà Tĩnh vừa có văn bản số 4819/SNNMT-TTCN đề nghị các đơn vị liên quan và UBND các xã, phường tập trung chỉ đạo sản xuất, triển khai đồng bộ các biện pháp phòng trừ.
Trước diễn biến thời tiết nắng nóng gay gắt xen kẻ mưa dông, sẽ là điều kiện thuận lợi sâu bệnh phát sinh gây hại. Cùng với sự chủ động của người dân, cán bộ chuyên môn cũng tăng cường kiểm tra, giám sát tình hình dịch hại trên đồng ruộng. Bà Hồ Thị Thủy – Trưởng phòng Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi (Sở NN&MT Hà Tĩnh) cho biết: “Các địa phương cần tăng cường điều tra, phát hiện, theo dõi và giám sát chặt chẽ tình hình dịch hại để chủ động xử lý kịp thời, dứt điểm diện tích bị nhiễm; hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật phòng trừ hiệu quả, chăm sóc và bón phân cân đối nhằm tạo điều kiện cho cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt, nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh. Đồng thời, quan tâm tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn và ký cam kết đối với người sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đảm bảo đúng nguyên tắc, quy định và tăng cường công tác quản lý, hoạt động kinh doanh, buôn bán, sử dụng vật tư nông nghiệp trên địa bàn”.
Thời tiết nắng nóng kéo dài, xen kẽ những đợt mưa giông đang làm gia tăng nguy cơ sâu bệnh trên lúa Hè Thu. Trong bối cảnh đó, việc chủ động chăm sóc, theo dõi đồng ruộng và phòng trừ sâu bệnh kịp thời là yếu tố quyết định để bảo vệ năng suất cây trồng. Với sự đồng hành của ngành chuyên môn, sự vào cuộc của chính quyền địa phương và tinh thần chủ động của bà con nông dân, kỳ vọng vụ Hè Thu năm nay sẽ đạt kết quả tốt, mang lại mùa vàng bội thu cho người dân Hà Tĩnh.
Nguyễn Hoàn
