Dù sản lượng bưởi Phúc Trạch năm nay giảm do ảnh hưởng của thời tiết, chất lượng, mẫu mã và giá bán tại vườn có nhiều tín hiệu tích cực. Đây cũng là động lực để người dân thay đổi phương thức sản xuất, hướng đến nâng giá trị sản phẩm.
Những ngày cuối tháng 8, vùng trồng bưởi Phúc Trạch ở Hà Tĩnh bắt đầu bước vào vụ thu hoạch. Trên các khu vườn, những quả bưởi đạt độ chín được người dân kiểm tra, lựa chọn thời điểm thu hái để bảo đảm chất lượng khi đưa ra thị trường.
Tại thôn Phú Ngọc, xã Phúc Trạch, gia đình bà Phan Thị Thuyết có hơn 300 gốc bưởi. Năm nay, thời tiết bất lợi trong giai đoạn ra hoa, đậu quả khiến sản lượng của gia đình giảm mạnh, chỉ đạt khoảng 30% so với năm 2025.Tuy nhiên, xác định sản lượng giảm, gia đình càng chú trọng khâu chăm sóc, theo dõi quá trình phát triển của quả và lựa chọn thời điểm thu hoạch phù hợp. Nhờ vậy, những quả bưởi còn lại có mẫu mã đẹp, chất lượng khá đồng đều.
Bưởi Phúc Trạch vào vụ thu hoạch
Theo bà Thuyết, thương lái đã đến tận vườn đặt mua với giá cao hơn những năm trước khoảng 10 – 15 nghìn đồng/quả. “Vụ này số lượng quả ít hơn nhiều so với năm trước, nhưng bù lại quả khá đẹp, chất lượng tốt nên thương lái hỏi mua với giá cao hơn. Gia đình cố gắng chăm sóc, thu hái đúng thời điểm để giữ chất lượng bưởi”, bà Thuyết chia sẻ.
Không riêng gia đình bà Thuyết, nhiều hộ trồng bưởi lâu năm ở xã Phúc Trạch cũng ghi nhận sản lượng giảm do ảnh hưởng của thời tiết. Tuy nhiên, chất lượng quả tại nhiều vườn vẫn khá tốt.
Gia đình bà Nguyễn Thị Anh ở thôn Phúc Thịnh hiện đang chuẩn bị bước vào thu hoạch đại trà. Những ngày này, bà thường xuyên kiểm tra vườn, theo dõi độ chín của từng quả để lựa chọn thời điểm thu hái phù hợp.
Theo người trồng, thời tiết nắng ráo trong giai đoạn nuôi quả đã góp phần giúp bưởi phát triển, lên mã đẹp, tép ráo và vị ngọt đậm. Đây là những yếu tố quan trọng giúp bưởi Phúc Trạch duy trì sức hút trên thị trường.
Từ các vườn bưởi, sản phẩm được các hợp tác xã thu mua, lựa chọn, phân loại và đóng gói trước khi đưa ra thị trường. Tại Hội chợ sản phẩm công nghiệp nông thôn miền Trung – Tây Nguyên năm 2026, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Thảo Vân, xã Phúc Trạch, giới thiệu bưởi Phúc Trạch với nhiều quy cách đóng gói khác nhau. Ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Thảo Vân, cho biết năm nay sản lượng bưởi giảm so với năm trước, song HTX vẫn dự kiến cung ứng khoảng 50 vạn quả ra thị trường.
“HTX tập trung kiểm soát chất lượng từ khâu thu mua, lựa chọn, phân loại đến đóng gói. Những quả không bảo đảm yêu cầu về mẫu mã, chất lượng sẽ được loại ra, nhằm giữ uy tín sản phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường”, ông Hải cho biết.
Việc chú trọng chất lượng đang trở thành một trong những hướng đi quan trọng đối với vùng bưởi Phúc Trạch trong bối cảnh sản lượng biến động do thời tiết.
Ông Phan Quốc Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Trạch, cho biết địa phương hiện có gần 550 ha bưởi, trong đó khoảng 450 ha đang cho quả. Năm 2025, sản lượng bưởi của xã đạt hơn 6.950 tấn, doanh thu hơn 150 tỷ đồng. Năm nay, do ảnh hưởng của thời tiết trong giai đoạn ra hoa, đậu quả, sản lượng dự kiến chỉ bằng hơn một nửa so với vụ trước. “Tuy sản lượng giảm nhưng qua kiểm tra tại các vườn, chất lượng bưởi năm nay khá tốt. Quả có mẫu mã đẹp, kích thước tương đối đồng đều. Đây là yếu tố quan trọng giúp giá bán tại vườn tăng so với những năm trước”, ông Thanh cho hay.
Trong bối cảnh thời tiết ngày càng khó dự đoán, một số hộ trồng bưởi ở Hà Tĩnh đang tìm hướng nâng chất lượng sản phẩm thông qua thay đổi phương thức chăm sóc, giảm phụ thuộc vào vật tư hóa học và từng bước chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ.
Tại thôn Trường Sơn, xã Hương Đô, vườn bưởi hơn 1.200 gốc của gia đình anh Nguyễn Văn Hưng đang bước vào giai đoạn chuẩn bị thu hoạch. Năm nay, với sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hà Tĩnh, gia đình anh Hưng chuyển đổi phương thức chăm sóc vườn theo hướng hữu cơ. Việc tăng cường sử dụng phân hữu cơ, hạn chế vật tư hóa học, chú trọng chăm sóc đất và thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật giúp cây sinh trưởng tốt, bộ lá xanh, cây khỏe, quả có mẫu mã đẹp và độ đường cao.
“Sau khi thay đổi cách chăm sóc, gia đình chú trọng hơn đến đất và bộ rễ, sử dụng phân hữu cơ, theo dõi thường xuyên tình trạng của cây. Cây sinh trưởng khá tốt, bộ lá xanh, quả có mẫu mã đẹp và độ đường cao”, anh Hưng chia sẻ. Việc chuyển đổi phương thức sản xuất cũng đòi hỏi người trồng theo dõi sát vườn cây, từ sinh trưởng đến độ chín của quả. Những ngày này, anh Hưng thường xuyên kiểm tra từng khu vực trong vườn để xác định thời điểm thu hoạch phù hợp, bảo đảm bưởi đạt chất lượng tốt khi đưa ra thị trường.
Tại xã Phúc Trạch, gia đình chị Phạm Hồng Xuân cũng đã chuyển đổi hơn 1 ha bưởi sang sản xuất theo hướng hữu cơ trong năm nay. Nhờ tuân thủ hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khuyến nông tỉnh, vườn bưởi sinh trưởng tốt, quả có mẫu mã đẹp và chất lượng ổn định. Đến nay, gia đình chị Xuân đã thu hoạch hơn 70% sản lượng. Giá bưởi dao động từ 35 – 45 nghìn đồng/quả, cao hơn khoảng 10 – 15 nghìn đồng/quả so với năm trước.
“Sản lượng không tăng nhưng giá bán cao hơn nên giá trị thu được trên mỗi quả bưởi cũng tăng. Đây là động lực để gia đình tiếp tục duy trì hướng sản xuất mới”, chị Xuân cho biết. Thực tế tại các vùng trồng cho thấy, khi sản lượng chịu tác động bởi thời tiết, nâng chất lượng và giá trị sản phẩm đang trở thành hướng đi được nhiều người trồng bưởi quan tâm.
Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh kiểm tra mô hình sản xuất bưởi hữu cơ
Năm 2025, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hà Tĩnh triển khai mô hình thâm canh vườn bưởi Phúc Trạch đạt tiêu chuẩn hữu cơ cho kết quả khả quan. Năm 2026, mô hình tiếp tục được nhân rộng với quy mô 6 ha tại hai xã Phúc Trạch và Hương Đô. Theo ông Nguyễn Hữu Ngọc, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hà Tĩnh, thông qua mô hình, người dân được hướng dẫn áp dụng quy trình chăm sóc phù hợp, tăng cường sử dụng vật tư hữu cơ, nâng cao chất lượng quả và từng bước giảm chi phí đầu vào.
“Mục tiêu của mô hình không chỉ là tạo ra sản phẩm an toàn mà còn hướng người dân thay đổi phương thức sản xuất, chú trọng sức khỏe đất, sức khỏe cây và chất lượng quả. Đây là cơ sở để từng bước hình thành vùng bưởi sản xuất theo hướng an toàn, bền vững và đáp ứng yêu cầu của thị trường”, ông Ngọc cho biết.
Hà Tĩnh hiện có gần 2.800 ha bưởi Phúc Trạch, tập trung chủ yếu tại các xã Phúc Trạch, Hương Đô, Hương Phố, Hà Linh, Hương Xuân, Hương Khê…Vụ bưởi năm nay, sản lượng giảm do ảnh hưởng của thời tiết, nhưng chất lượng quả khá tốt, mẫu mã đẹp và giá bán tăng đang tạo tín hiệu tích cực cho người trồng.
Từ việc chăm sóc vườn theo quy trình kỹ thuật, tăng cường sử dụng phân hữu cơ đến kiểm soát chất lượng, phân loại và nâng cao giá trị sản phẩm, người trồng bưởi Phúc Trạch đang từng bước thay đổi cách tiếp cận, không chỉ hướng đến năng suất mà chú trọng hơn đến chất lượng và giá trị của từng quả bưởi. Đây là hướng đi cần thiết để vùng bưởi Phúc Trạch thích ứng với diễn biến thời tiết, nâng cao giá trị sản phẩm, giữ vững thương hiệu và hướng đến sản xuất ổn định, bền vững trong những vụ tiếp theo./.
Ánh Nguyệt
