Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh triển khai mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn hữu cơ, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững ngành chè.

Với hơn 1 ha chè LDP2 tại thôn Tiền Phong, xã Sơn Kim 2, chị Nguyễn Thùy Trang xác định muốn nâng cao giá trị sản phẩm, bên cạnh năng suất cần chú trọng chất lượng búp chè và quy trình chăm sóc. Tham gia mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật chuyển đổi sản xuất chè theo tiêu chuẩn hữu cơ do Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh triển khai, gia đình chị có cơ hội tiếp cận phương thức canh tác mới, từng bước điều chỉnh việc sử dụng vật tư đầu vào, quản lý dinh dưỡng và chăm sóc cây chè theo hướng an toàn. Nhờ áp dụng kỹ thuật phù hợp, diện tích chè của gia đình sinh trưởng tốt, cho năng suất bình quân 15 – 16 tấn/ha. Với giá bán khoảng 7.000 đồng/kg chè búp tươi, cây chè tiếp tục mang lại nguồn thu đáng kể, tạo động lực để gia đình duy trì sản xuất và chú trọng hơn đến chất lượng nguyên liệu.

Chị Nguyễn Thùy Trang, xã Sơn Kim 2, chăm sóc diện tích chè LDP2 theo hướng sản xuất an toàn

Tại xã Sơn Tây, ông Nguyễn Đình Quý cũng đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng hữu cơ. Thông qua hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, ông được tiếp cận quy trình chăm sóc đồng bộ, từ quản lý dinh dưỡng, theo dõi sâu bệnh đến thu hái và ghi chép nhật ký sản xuất.

Thực tế cho thấy, chuyển đổi sản xuất chè theo tiêu chuẩn hữu cơ là quá trình cần sự kiên trì, không thể thực hiện trong thời gian ngắn. Người trồng phải kiểm soát vật tư đầu vào, thực hiện đúng hướng dẫn kỹ thuật, chú trọng duy trì độ phì của đất và hạn chế những tác động bất lợi đến môi trường sinh thái. Vì vậy, việc thường xuyên được hướng dẫn, kiểm tra và hỗ trợ chuyên môn có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả chuyển đổi.

Tổ hợp tác sản xuất chè hữu cơ Đội 2, Xí nghiệp Chè Tây Sơn hiện có 42 hộ tham gia, với tổng diện tích 15 ha. Việc tổ chức sản xuất theo nhóm tạo điều kiện để các thành viên trao đổi kinh nghiệm, phối hợp thực hiện quy trình kỹ thuật và tăng cường kiểm soát chất lượng nguyên liệu.

Trong quá trình chuyển đổi, các hộ chú trọng ghi chép nhật ký sản xuất, theo dõi các khâu chăm sóc, quản lý vật tư đầu vào và thực hiện những yêu cầu kỹ thuật được hướng dẫn. Đây cũng là cơ sở để cán bộ chuyên môn kiểm tra, đánh giá quá trình sản xuất, đồng thời hỗ trợ tổ hợp tác từng bước hoàn thiện phương thức quản lý vùng nguyên liệu.

Theo thống kê của mô hình, năng suất chè búp tươi đạt khoảng 15 – 20 tấn/ha. Hiệu quả kinh tế của các hộ tham gia tăng khoảng 15% so với phương thức sản xuất đại trà. Bên cạnh kết quả kinh tế, việc áp dụng quy trình kỹ thuật phù hợp còn góp phần giảm áp lực đối với môi trường, bảo vệ sức khỏe người sản xuất và duy trì hệ sinh thái trên các vùng chè.

Anh Nguyễn Xuân Hoàng, Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất chè hữu cơ Đội 2, Xí nghiệp Chè Tây Sơn, cho biết tổ hợp tác tạo điều kiện để các hộ cùng trao đổi kinh nghiệm, thống nhất cách làm và nâng cao ý thức tuân thủ quy trình. Đây là nền tảng quan trọng để kiểm soát chất lượng nguyên liệu đồng đều hơn, đáp ứng yêu cầu của cơ sở chế biến và hướng tới sản xuất ổn định lâu dài.

 Cán bộ Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh hướng dẫn người dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất chè.

Cùng với sự thay đổi từ phía người trồng, liên kết giữa vùng nguyên liệu và doanh nghiệp chế biến đóng vai trò quan trọng trong nâng cao giá trị ngành chè. Hiện Xí nghiệp Chè Tây Sơn liên kết bao tiêu sản phẩm cho hơn 1.000 hộ dân tại các xã Sơn Kim 1, Sơn Kim 2, Sơn Tây và Sơn Hồng, với tổng diện tích chè hơn 326 ha. Sản lượng tiêu thụ hằng năm đạt gần 5.000 tấn chè búp tươi. Để đáp ứng yêu cầu chế biến, Xí nghiệp đã đầu tư dây chuyền hiện đại với công suất 50 tấn chè búp tươi/ngày. Đơn vị đồng thời phối hợp hướng dẫn người dân thực hiện quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào, từng bước củng cố mối liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ.

Theo ông Nguyễn Hồng Sánh, Giám đốc Xí nghiệp Chè Tây Sơn, Công ty Cổ phần Chè Hà Tĩnh, việc tuân thủ quy trình từ chăm sóc, thu hái đến bảo quản nguyên liệu có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng sản phẩm sau chế biến. Khi người dân và doanh nghiệp cùng phối hợp kiểm soát chất lượng, vùng nguyên liệu sẽ có điều kiện phát triển ổn định hơn, tạo tiền đề nâng cao giá trị sản phẩm chè trên thị trường.

Giai đoạn 2024 – 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh triển khai dự án khoa học và công nghệ “Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật chuyển đổi mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn hữu cơ tại Hà Tĩnh”, với quy mô 15 ha. Dự án hướng đến nâng cao chất lượng chè thương phẩm, cải thiện thu nhập cho người dân và góp phần phát triển ngành hàng chè theo hướng bền vững.

Trong quá trình thực hiện, cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khuyến nông hướng dẫn các hộ áp dụng đồng bộ những biện pháp canh tác phù hợp, từ bón phân cân đối, tưới nước hợp lý, thu hái đúng kỹ thuật đến quản lý dịch hại và sử dụng vật tư đầu vào theo yêu cầu của quy trình áp dụng. Việc duy trì thảm thực vật có lợi, chú trọng cải tạo đất và theo dõi tình hình sâu bệnh cũng được quan tâm nhằm hỗ trợ cây chè sinh trưởng tốt, hạn chế những tác động tiêu cực đến môi trường.

Thông qua dự án, người dân từng bước nâng cao nhận thức về sản xuất an toàn, chú trọng hơn đến chất lượng nguyên liệu và trách nhiệm trong từng khâu canh tác. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật góp phần cải thiện sinh trưởng của cây chè, giảm sâu bệnh gây hại và tạo điều kiện nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Ông Nguyễn Hữu Ngọc, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh, cho biết chuyển đổi sản xuất chè theo tiêu chuẩn hữu cơ là quá trình cần sự phối hợp giữa người trồng, tổ chức sản xuất, doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn. Trung tâm tập trung hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ người dân thay đổi tập quán canh tác, quản lý tốt hơn các yếu tố đầu vào và từng bước nâng cao chất lượng chè thương phẩm.

Theo ông Ngọc, để mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục theo dõi, đánh giá kết quả thực tế, hoàn thiện quy trình phù hợp với điều kiện sản xuất, đồng thời tăng cường liên kết tiêu thụ. Đặc biệt, sản phẩm muốn được công nhận là chè hữu cơ phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quy trình, kiểm soát và chứng nhận theo quy định; đây là cơ sở để nâng cao độ tin cậy, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị sản phẩm.

Từ những kết quả bước đầu, mô hình chuyển đổi sản xuất chè theo tiêu chuẩn hữu cơ tại Hà Tĩnh đang tạo điều kiện để người dân tiếp cận phương thức canh tác tiến bộ, gắn nâng cao chất lượng với bảo vệ môi trường và hiệu quả kinh tế. Khi quy trình sản xuất được duy trì nghiêm túc, vùng nguyên liệu được quản lý tốt và liên kết với doanh nghiệp tiếp tục được củng cố, cây chè sẽ có thêm cơ hội phát triển ổn định, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường./.

Ánh Nguyệt