Thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xã Yên Hòa đã lựa chọn dưa lê làm cây trồng để chuyển đổi trên diện tích đất màu. Sau hơn 5 năm triển khai, mô hình này đã chứng minh hiệu quả rõ nét với mức lợi nhuận bình quân đạt trên 200 triệu đồng/ha, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Từ nền tảng đó, địa phương đang từng bước định hướng phát triển bền vững thông qua quy hoạch vùng sản xuất, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ, hướng tới hình thành vùng dưa lê tập trung, có giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường.

 Yên Hòa là địa phương có diện tích đất nông nghiệp khá lớn, trong đó nhiều diện tích đất màu, đất bãi cao ráo, tơi xốp, rất phù hợp với các loại cây trồng ngắn ngày. Nắm bắt được lợi thế này, những năm gần đây, người dân đã mạnh dạn chuyển đổi từ các cây trồng truyền thống như lúa, lạc, ngô sang trồng dưa lê – loại cây có thời gian sinh trưởng ngắn, dễ chăm sóc và cho giá trị kinh tế cao.

Thực tế cho thấy, dưa lê có thể sản xuất từ tháng 1 đến tháng 8 dương lịch hằng năm, mỗi vụ chỉ khoảng 3 tháng là cho thu hoạch. Điều này giúp người dân chủ động bố trí mùa vụ, tận dụng tối đa quỹ đất và tăng hệ số sử dụng đất trong năm.

Là một trong những hộ đi đầu trong phát triển mô hình, anh Nguyễn Đình Tuấn (thôn Nhân Hoà, xã Yên Hoà) đã có hơn 6 năm gắn bó với cây dưa lê. Từ diện tích ban đầu nhỏ lẻ, nhận thấy hiệu quả kinh tế vượt trội, anh đã mạnh dạn mượn thêm ruộng của các hộ dân xung quanh để mở rộng sản xuất. Hiện nay, gia đình anh canh tác khoảng 1,5ha dưa lê, sau khi trừ chi phí gia đình có lợi nhuận 350 triệu đồng/vụ/năm (bình quân trên 200 triệu đồng/ha). Cao gấp nhiều lần so với trồng các cây trông khác như lúa, lạc, khoai,…

  Những ruộng dưa lê vừa vào vụ quả của thôn Nhân Hoà, xã Yên Hoà

Anh Tuấn chia sẻ: “Trồng dưa lê chi phí đầu tư không quá cao. Giống và bạt phủ khoảng 500 nghìn đồng mỗi sào, còn lại là chi phí phân bón, làm đất, lên luống. Quan trọng nhất là phải nắm chắc kỹ thuật và chủ động thời vụ. Để tránh tình trạng thu hoạch dồn dập, tôi chia thành 3 đợt xuống giống, mỗi đợt cách nhau từ 1 đến 1,5 tháng. Nhờ đó, dưa thu hoạch rải vụ, dễ tiêu thụ hơn. Ngoài ra, việc sử dụng bạt phủ giúp giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, tăng năng suất lên khoảng 35-40%. So với trồng lúa hay lạc, ngô thì hiệu quả của dưa lê cao hơn nhiều. Chính vì vậy tôi mới mạnh dạn mở rộng diện tích như hiện nay.”

Từ mô hình của anh Tuấn, nhiều hộ dân trong xã đã học tập, làm theo và từng bước hình thành vùng sản xuất dưa lê tương đối tập trung. Mô hình trồng dưa lê đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ sản xuất nhỏ lẻ sang hướng hàng hóa. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, bà con cũng không khỏi lo lắng về thị trường tiêu thụ khi diện tích ngày càng mở rộng.

Ông Nguyễn Văn Quang – một hộ dân tham gia trồng dưa lê cho biết: “Gia đình tôi chuyển sang trồng dưa lê được vài năm nay, thu nhập ổn định hơn trước rất nhiều. Cây dưa phù hợp với đất đai ở đây, dễ trồng, nhanh cho thu hoạch. Tuy nhiên, điều bà con lo nhất vẫn là đầu ra. Nếu nhiều hộ cùng trồng mà không có liên kết tiêu thụ thì rất dễ xảy ra tình trạng được mùa nhưng giá lại giảm. Chúng tôi mong muốn được hỗ trợ kết nối với các doanh nghiệp, thương lái lớn để tiêu thụ ổn định hơn. Ngoài ra, nếu được hướng dẫn sản xuất theo quy trình đạt tiêu chuẩn, có chứng nhận an toàn thì sản phẩm sẽ dễ vào siêu thị, cửa hàng nông sản sạch, giá trị cũng cao hơn.”

 Ông Nguyễn Văn Quang đang  thu hái những quả lê vừa độ chín đảm bảo độ ngọt, giòn và thơm

Bà Đặng Thị Ngọc – Trưởng phòng Kinh tế xã Yên Hòa nhấn mạnh: “Có thể khẳng định dưa lê là cây trồng có tiềm năng lớn tại địa phương. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, chúng tôi xác định không thể để bà con sản xuất theo phong trào. Trong thời gian tới, xã sẽ tập trung quy hoạch vùng trồng phù hợp, khuyến khích phát triển theo hướng tập trung, gắn với áp dụng quy trình kỹ thuật đảm bảo an toàn thực phẩm. Đồng thời, tăng cường liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã, các đầu mối tiêu thụ để hình thành chuỗi giá trị ổn định. Chúng tôi cũng định hướng xây dựng thương hiệu dưa lê Yên Hòa, từng bước đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị, cửa hàng nông sản sạch, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường.”

 Các thương lái đến tận nhà của các hộ dân để thu mua dưa lê

Từ một mô hình sản xuất nhỏ lẻ, cây dưa lê đang dần khẳng định vị thế là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao tại Yên Hòa. Việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật như che phủ bạt, trồng rải vụ, cùng với sự năng động của người dân đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

So với các cây trồng truyền thống, dưa lê không chỉ cho thu nhập cao hơn mà còn phù hợp với xu hướng sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, rất cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong việc quy hoạch sản xuất, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Với những kết quả bước đầu đạt được, cùng định hướng đúng đắn trong thời gian tới, dưa lê Yên Hòa hứa hẹn sẽ tiếp tục được nhân rộng, trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế nông nghiệp, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân địa phương./.

                                                                                                                                Kim Thịnh