Những ngày này, trên các triền đồi ở xã Thượng Đức, những ruộng dứa Cayen đang bước vào giai đoạn phát triển quả, chuẩn bị cho vụ thu hoạch. Những hàng dứa xanh tốt trải dài trên vùng đất đồi không chỉ tạo nên diện mạo mới cho địa phương mà còn mở ra hướng đi triển vọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
Ngày 26/01/2024, UBND huyện Vũ Quang đã ký kết biên bản hợp tác với Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO) về liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm dứa nguyên liệu. Đây là cơ sở để địa phương từng bước triển khai mô hình liên kết sản xuất với doanh nghiệp.
Đến ngày 01/7/2025, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào vận hành, xã Thượng Đức bắt đầu triển khai thực hiện mô hình trồng dứa liên kết với doanh nghiệp. Nhờ sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân, việc chuyển đổi cây trồng, hướng dẫn kỹ thuật và tổ chức sản xuất được thực hiện thuận lợi hơn. Đến nay, toàn xã đã vận động được 13 hộ dân tham gia chuyển đổi hơn 5,35 ha đất vườn đồi kém hiệu quả sang trồng giống dứa Cayen. Đây là giống dứa có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vùng đồi dốc, sinh trưởng khỏe và cho chất lượng quả đồng đều.
Để cây dứa đạt năng suất cao, người dân được cán bộ kỹ thuật của doanh nghiệp trực tiếp hướng dẫn quy trình thâm canh ngay tại ruộng. Đất trồng được cày sâu, xử lý sạch cỏ dại, lên luống cao từ 30 – 40 cm để chống úng vào mùa mưa. Sau khi xuống giống, toàn bộ diện tích được phủ nilon nhằm giữ độ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại và giảm công chăm sóc. Mật độ trồng khoảng 40.000 chồi/ha, với khoảng cách cây cách cây từ 35 – 40 cm để bảo đảm độ thông thoáng và khả năng phát triển đồng đều. Trong quá trình chăm sóc, bà con được hướng dẫn bón phân theo từng giai đoạn sinh trưởng, kết hợp phân hữu cơ và phân NPK cân đối nhằm giúp quả phát triển đều, tăng độ ngọt và mẫu mã đẹp.
Đặc biệt, người dân đã bước đầu áp dụng hiệu quả kỹ thuật xử lý ra hoa trái vụ bằng phương pháp kích thích sinh trưởng đúng thời điểm. Nhờ đó, cây ra hoa đồng loạt, chủ động thời gian thu hoạch và nâng cao giá trị thương phẩm.
Dứa Cayen tại mô hình liên kết ở xã Thượng Đức.
Sáng 21/5/2026, UBND xã Thượng Đức phối hợp với Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao tổ chức hội thảo đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình trồng dứa liên kết trên địa bàn. Tại đây, các đại biểu đã tham quan thực tế mô hình, đánh giá khả năng sinh trưởng của cây dứa Cayen cũng như trao đổi về hiệu quả kinh tế và định hướng phát triển vùng sản xuất trong thời gian tới. Qua theo dõi thực tế, nhiều diện tích dứa sinh trưởng tốt, tỷ lệ đậu quả cao, quả phát triển đồng đều. Kết quả đánh giá tại hội thảo đầu bờ trên diện tích 1,9 ha dứa cho thấy sản lượng dự kiến đạt khoảng 18,3 tấn quả, trọng lượng bình quân khoảng 1,3 kg/quả, trong đó tỷ lệ quả loại 1 chiếm gần 86%.
Đại diện UBND xã Thượng Đức và Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao chủ trì hội thảo.
Theo đại diện doanh nghiệp, dứa nguyên liệu sẽ được thu mua theo từng cấp chất lượng sản phẩm. Hiện giá thu mua thực tế đối với dứa loại 1 đạt 7.700 đồng/kg, loại 2 đạt 5.390 đồng/kg và loại 3 đạt 3.850 đồng/kg; đồng thời hỗ trợ thêm 300 đồng/kg cho công tác quản lý HTX. Mức giá này cao hơn khá nhiều so với giá cam kết ban đầu trong hợp đồng liên kết. Nhiều hộ dân kỳ vọng cây dứa sẽ mang lại nguồn thu nhập ổn định trong thời gian tới. Hộ ông Lê Ngọc Lâm với diện tích 0,54 ha dự kiến đạt doanh thu khoảng 151,5 triệu đồng; hộ ông Phùng Khắc Nghĩa trồng 0,7 ha ước thu hơn 112,4 triệu đồng; hộ ông Nguyễn Minh Khoa với 0,45 ha dự kiến đạt khoảng 90 triệu đồng khi bước vào thu hoạch.
Theo tính toán, một chu kỳ sản xuất dứa Cayen kéo dài từ 16 – 18 tháng có tổng chi phí đầu tư khoảng 164,9 triệu đồng/ha. Với năng suất dự kiến khoảng 60 tấn/ha, doanh thu lứa đầu có thể đạt hơn 352 triệu đồng/ha, lợi nhuận thuần khoảng 187 triệu đồng/ha. So với cây keo trước đây chỉ cho thu nhập bình quân khoảng 13 – 16 triệu đồng/ha/năm, hiệu quả kinh tế từ cây dứa được đánh giá cao hơn nhiều lần.
Đánh giá về mô hình này, ông Nguyễn Thanh Sơn – Chủ tịch UBND xã Thượng Đức cho biết: “Mô hình trồng dứa liên kết với doanh nghiệp bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, phù hợp với điều kiện đất đai của địa phương. Quan trọng hơn, mô hình đã giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, mạnh dạn đầu tư vì có doanh nghiệp đồng hành hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm”.
Đồng hành cùng địa phương, ông Nguyễn Thanh Tùng – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao khẳng định doanh nghiệp sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, cung ứng giống chất lượng cao và thực hiện bao tiêu sản phẩm theo đúng hợp đồng liên kết nhằm giúp người dân yên tâm đầu tư sản xuất.
Thời gian tới, xã Thượng Đức tiếp tục vận động người dân mở rộng diện tích trồng dứa, hướng tới hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết tiêu thụ bền vững. Địa phương phấn đấu hoàn thành trồng mới hơn 6 ha trong đợt đầu trước tháng 6/2026 và tiếp tục mở rộng thêm khoảng 14 ha vào cuối năm, nâng tổng diện tích dứa toàn xã lên trên 20 ha.
Có thể thấy, mô hình liên kết trồng dứa với doanh nghiệp không chỉ mở ra hướng chuyển đổi cây trồng phù hợp cho vùng đất đồi mà còn tạo thêm kỳ vọng về phát triển sản xuất hàng hóa bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Quỳnh Nga
