Trước diễn biến nắng nóng gay gắt kéo dài, nguy cơ hạn hán và dịch hại trên cây trồng đang gia tăng, Hà Tĩnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an toàn sản xuất vụ Xuân 2026, đặc biệt đối với cây lúa đang bước vào giai đoạn sinh trưởng quyết định.
Theo ngành chuyên môn, lúa Xuân trên địa bàn tỉnh hiện đang trong giai đoạn làm đòng – trổ bông, với diện tích 58.540,6 lúa đã trổ bông chiếm 85% diện tích gieo cấy. Đây là thời kỳ đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sản lượng, đòi hỏi phải đảm bảo đầy đủ nước tưới cũng như điều kiện chăm sóc tối ưu.
Tuy nhiên, thời gian qua, thời tiết trên địa bàn diễn biến bất lợi khi liên tục xuất hiện các đợt nắng nóng gay gắt, nhiệt độ phổ biến từ 38–40°C, có thời điểm cao hơn, trong khi độ ẩm không khí giảm sâu. Dự báo trong tháng 4/2026, nhiệt độ tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm từ 1,5–2,5°C, lượng mưa giảm đáng kể, khiến nguy cơ hạn hán, thiếu nước phục vụ sản xuất ngày càng rõ rệt.
Không chỉ đối mặt với tình trạng thiếu nước, nhiều đối tượng dịch hại trên lúa cũng bắt đầu phát sinh và có xu hướng gia tăng. Đáng chú ý là bệnh đạo ôn lá đã xuất hiện tại một số địa phương và có nguy cơ lây lan lên cổ bông – giai đoạn có thể gây thiệt hại lớn nếu không được kiểm soát kịp thời.
Trước tình hình đó, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành văn bản chỉ đạo yêu cầu các địa phương, đơn vị liên quan chủ động điều tiết nước hợp lý và tăng cường công tác phòng trừ dịch hại trên lúa vụ Xuân. Trong đó, nhấn mạnh việc đảm bảo mực nước trên ruộng từ 3–5 cm trong suốt giai đoạn lúa trổ bông đến chín sáp; đồng thời sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, vừa phục vụ vụ Xuân, vừa chủ động nguồn cho vụ Hè Thu tiếp theo.
Để cụ thể hóa các chỉ đạo này, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đã tổ chức đoàn công tác kiểm tra thực tế tại nhiều địa phương trọng điểm. Đoàn do ông Nguyễn Thanh Hải – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường làm trưởng đoàn, cùng sự tham gia của các đơn vị chuyên môn và đại diện Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh.
Ông Nguyễn Thanh Hải- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp kiểm tra nguồn nước tại các địa phương trong những ngày nắng nóng gay gắt
Tại các địa phương như Kỳ Anh, Cẩm Hưng, Thiên Cầm, Yên Hòa, Cẩm Trung, đoàn đã trực tiếp kiểm tra nguồn nước tại các hồ chứa, hệ thống kênh mương và tình hình tưới tiêu tại đồng ruộng. Qua kiểm tra cho thấy, nhiều địa phương đã chủ động triển khai các giải pháp chống hạn như nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy, tổ chức tưới luân phiên, sử dụng máy bơm dã chiến để tận dụng nguồn nước.
Tuy nhiên, trước diễn biến thời tiết còn phức tạp, nguy cơ hạn hán trên diện rộng vẫn hiện hữu. Phát biểu tại buổi kiểm tra, ông Nguyễn Thanh Hải – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: “Trước diễn biến nắng nóng gay gắt kéo dài, nguy cơ hạn hán trên diện rộng là rất lớn. Các địa phương cần chủ động rà soát nguồn nước, tổ chức điều tiết hợp lý, ưu tiên tối đa cho diện tích lúa đang giai đoạn trổ bông, không để xảy ra tình trạng thiếu nước ảnh hưởng đến năng suất.”
Ông cũng lưu ý thêm: “Bên cạnh việc đảm bảo đủ nước tưới, các địa phương cần đặc biệt quan tâm công tác phòng trừ sâu bệnh, nhất là bệnh đạo ôn cổ bông, nhằm bảo vệ an toàn diện tích lúa trong giai đoạn quyết định năng suất.”
Công tác phòng trừ sâu bệnh cũng cần quan tâm trong giai đoạn quyết định năng suất…..
Đối với các đơn vị quản lý thủy lợi, yêu cầu đặt ra là phải tổ chức vận hành công trình hiệu quả, bố trí lực lượng trực 24/24 giờ tại các trạm đầu mối trong thời gian cao điểm cấp nước. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với ngành điện lực để đảm bảo nguồn điện phục vụ bơm tưới liên tục, không để gián đoạn ảnh hưởng đến sản xuất.
Các công trình cống ngăn mặn – giữ ngọt cũng được tăng cường kiểm tra, quan trắc độ mặn thường xuyên, chủ động đóng mở hợp lý nhằm ngăn chặn nguy cơ xâm nhập mặn vào đồng ruộng.
Song song với đó, Trung tâm Khuyến nông và các đơn vị chuyên môn đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật thích ứng với điều kiện nắng nóng như giữ ẩm, bón phân cân đối, chăm sóc hợp lý, góp phần giảm thiểu thiệt hại.
Với sự chỉ đạo sát sao của UBND tỉnh, sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị và địa phương, Hà Tĩnh đang nỗ lực kiểm soát tốt tình hình, phấn đấu bảo vệ an toàn sản xuất vụ Xuân 2026, tạo tiền đề vững chắc cho các vụ sản xuất tiếp theo./.
Phú Hòa
