Giống lúa cạn LC93-1 được trồng trên đất màu kém hiệu quả tại huyện Hương Khê, không cần hệ thống kênh mương thủy lợi, không tưới tiêu nhưng hiệu quả mang lại không thua trồng lúa nước đang mở ra hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho người dân huyện miền núi nơi đây.
Hương Khê là một trong những huyện miền núi nằm trong khu vực khô hạn của Hà Tĩnh, nền nhiệt hàng năm vào mùa hè luôn cao hơn từ 0,5-1oC so với những nơi khác. Mặc dù, trên địa bàn có hệ thống sông suối, hồ đập nhưng đa phần các công trình thủy lợi đều nhỏ, nên công tác tưới tiêu hết sức khó khăn.
Trước những yếu tố bất lợi, hàng năm địa phương đã tổ chức rà soát, đánh giá kết quả sản xuất của từng loại cây trồng để xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp. Đặc biệt, khi một số loại cây màu như cây ngô, cây vừng, cây đậu được trồng trong vụ Hè Thu trên những vùng đất cao cạn mang lại hiệu quả kinh tế thấp nên việc triển khai chuyển đổi và đưa các giống cây phù hợp với điều kiện và trình độ canh tác vào sản xuất được địa phương chú trọng. Trong đó, cây lúa cạn được trồng thử nghiệm từ năm 2021 đã cho thấy sự thích nghi điều kiện canh tác, khí hậu, mang lại hiệu quả trông thấy nên diện tích đã được mở rộng qua từng năm.
Giống lúa cạn LC93-1 sinh trưởng phát triển tốt, cho năng suất cao trên những diện tích đất màu kém hiệu quả.
Một trong những hộ đầu tiên trồng thử nghiệm giống lúa cạn LC-93-1 đó là gia đình ông Trần Đình Luyến ở thôn Hương Bình, xã Lộc Yên, huyện Hương Khê. Vụ Hè Thu năm 2021, gia đình ông Luyến đã mạnh dạn chuyển đổi hơn 1 sào đất trồng màu kém hiệu quả sang trồng thử nghiệm giống lúa cạn do xã giới thiệu. Sau quá trình trồng thử nghiệm, giống lúa cạn cho năng suất ổn định, chịu hạn tốt, nên vụ hè thu năm nay, gia đình ông đã mở rộng diện tích sản xuất lúa cạn lên 3 sào.
Ông Trần Đình Luyến chia sẻ: Trước kia, trên vùng đất này, vụ Hè Thu chủ yếu trồng đậu, tuy nhiên nước tưới khó khăn, có những năm hạn hán cây đậu không ra trái, dần dần đất bị bỏ hoang. Khi đưa lúa cạn về trồng, cho thấy năng suất đạt khá cao, vụ đầu tầm 2 tạ/sào, sau đó lên 2,5-2,7 tạ/sào, hơn hẳn trồng cây màu. Chúng tôi vừa có lúa gạo để ăn vừa có nguồn rơm rạ phục vụ chăn nuôi trâu bò nên đến nay cả 3 sào đất màu bỏ hoang trước kia tôi đều trồng lúa cạn.
Còn với đình chị Võ Thị Hiền ở thôn Hương Giang, xã Lộc Yên (Hương Khê, Hà Tĩnh), từ khi lúa cạn được một số hộ dân trồng cho hiệu quả trên đất màu, chị đã quyết định trồng thử 2 sào, sau thấy hiệu quả, vụ hè thu này diện tích trồng lúa cạn của gia đình chị mở rộng lên 5 sào.
Chị Hiền chia sẻ: “Quy trình sản xuất giống lúa cạn này cũng dễ làm. Chúng tôi chỉ cần cày ải, lên luống rồi trỉa hạt thẳng theo hàng. Chỉ có giai đoạn trước khi lúa chuẩn bị đẻ nhánh, người dân phải chịu khó làm cỏ, xới xáo, để lúa không bị cạnh tranh dinh dưỡng và sinh trưởng, phát triển tốt. Theo đó, mỗi sào lúa trên ruộng cạn cho năng suất gần 3 tạ, tính ra cao hơn cả năng suất lúa nước vụ Xuân. Đặc biệt, giống lúa này cho gạo thơm ngon, được người dân ưa chuộng. Năm ngoái, nhà tôi bán lúa giống với giá 12.000 đồng/kg, lúa ăn từ 8.000 – 10.000 đồng/kg lúa khô. Tính ra thu nhập mỗi sào trên 2,5 triệu đồng, trong khi đó, nếu trồng đậu, nông dân chỉ thu về khoảng 1 triệu đồng trên sào, trồng vừng tối đa được khoảng 1,5 triệu đồng, cao gấp 2 đến 3 lần”.
Ông Nguyễn Văn Ngọc, Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Yên cho biết: Giống lúa cạn này được chúng tôi đưa từ trong tỉnh Đắc Lắc về sản xuất thử nghiệm vào năm 2021, sang 2022 sản xuất lên 5 ha và tăng dần diện tích, đến vụ hè thu năm 2024, chúng tôi đã nhân rộng lên 40 ha. So với trồng các loại cây hoa màu khác, trồng lúa trên ruộng cạn có giá trị kinh tế vượt trội trong khi điều kiện canh tác khá đơn giản. Giống lúa này có khả năng chống chịu sâu bệnh rất tốt, chịu khô hạn, dễ trồng, dễ chăm sóc, hiệu quả năng suất trong mấy năm vừa rồi bình quân 2,5-2,7 tạ/sào. Nếu thời tiết thuận lợi hơn thì năng suất có thể đạt trên 3 tạ/sào. Ngoài ra, thân lúa trồng trên đất cạn tốt gấp rưỡi so với thân lúa nước, là nguồn phụ phẩm nông nghiệp còn được sử dụng phục vụ chăn nuôi”.
Đến nay, huyện Hương Khê đã nhân rộng được 50ha diện tích trồng lúa cạn.
Được biết, không chỉ tại xã Lộc Yên trồng lúa cạn mà hiện nay, nhiều người dân một số xã như Phúc Đồng, Hương Lâm, Hương Liên, Hương Đô cũng đang chuyển đổi những diện tích đất trồng đậu, vừng kém hiệu quả sang trồng giống lúa này. Vụ Hè Thu năm nay, thời tiết nắng nóng kéo dài nhưng diện tích lúa cạn vẫn xanh tốt và đang trong thời kỳ làm đòng.
Qua đánh giá của ngành chuyên môn, giống lúa cạn LC93-1 sản xuất trên đất màu cho năng suất từ 2,5-3 tạ/sào. Đặc tính chịu hạn tốt, quy trình trồng đơn giản, ít sâu bệnh , huyện Hương Khê đã nhân rộng được gần 50 ha giống lúa này và đang tiếp tục khuyến khích người dân mở rộng diện tích tại những vùng đất khô hạn tại các địa phương trên địa bàn huyện.
Bà Lê Thị Thắm- Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Hương Khê cho hay: “Lúa cạn năm nay sinh trưởng phát triển tốt hơn và qua kiểm tra đánh giá thì dự kiến năng suất cao hơn năm ngoái. Huyện đang tập trung hướng dẫn xã cũng như cán bộ kỹ thuật hướng dẫn người dân chăm sóc, bón phân và phòng trừ sâu bệnh để cuối vụ có năng suất sản lượng cao. Để phát huy hiệu quả mô hình này, phòng Nông nghiệp và PTNT huyện cũng sẽ tham mưu UBND huyện có cơ chế chính sách để hỗ trợ người dân và nhân rộng các diện tích lúa cạn nhằm giảm bớt diện tích bỏ hoang trong vụ Hè Thu”.
Vụ Hè Thu ở huyện Hương Khê do điều kiện thời tiết khắc nghiệt nên nhiều diện tích đất màu không thể canh tác. Việc đưa giống lúa cạn vào sản xuất đã góp phần giảm các diện tích đất màu bỏ hoang, là hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, tăng hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích, nâng cao thu nhập cho người dân.
Nguyễn Hoàn
