Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, tài nguyên thiên nhiên suy giảm, yêu cầu về an toàn thực phẩm và chất lượng nông sản ngày càng cao, phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ đang trở thành xu thế tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại. Tại Hà Tĩnh, những năm qua, cùng với quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tỉnh đã từng bước định hướng, xây dựng và nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường.
Những chuyển biến tích cực từ chủ trương đến thực tiễn
Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Quyết định số 885/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020–2030, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh đã ban hành Chương trình hành động số 16-CTr/TU; UBND tỉnh ban hành Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2024–2030. Trên cơ sở đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương đã tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh.
Đến nay, toàn tỉnh có trên 230 cơ sở được chứng nhận VietGAP, GMP, HACCP, ISO còn hiệu lực; hơn 115 ha cây trồng được cấp chứng nhận hữu cơ; gần 480 ha sản xuất theo hướng hữu cơ; 67 mô hình chăn nuôi theo quy trình hữu cơ, ứng dụng công nghệ vi sinh trong xử lý môi trường và tái chế phụ phẩm thành phân bón phục vụ trồng trọt. Nhiều mô hình sản xuất kết hợp trồng trọt – chăn nuôi – thủy sản theo hướng sinh thái, hữu cơ đã hình thành, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế, môi trường và xã hội.
Bười Phúc Trạch là một trong những loại cây ăn quả có múi được chứng nhận hữu cơ
Từ những vùng lúa chất lượng cao, cam, bưởi, chè, dứa, đến các mô hình chăn nuôi lợn, bò, gia cầm theo hướng hữu cơ, sản phẩm nông nghiệp Hà Tĩnh ngày càng được thị trường ghi nhận, góp phần nâng cao giá trị, thương hiệu nông sản địa phương.
Nông nghiệp hữu cơ – không chỉ là sản xuất “sạch”
Khác với phương thức canh tác truyền thống hoặc sản xuất an toàn đơn thuần, nông nghiệp hữu cơ là một hệ thống sản xuất tổng thể, đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc về bảo vệ hệ sinh thái, sử dụng hợp lý tài nguyên, không sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật tổng hợp, chất kích thích sinh trưởng và kháng sinh cấm. Thay vào đó là việc áp dụng các biện pháp sinh học, hữu cơ, tuần hoàn nhằm duy trì độ phì nhiêu của đất, cân bằng hệ sinh thái và tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng.
Thực tiễn cho thấy, các mô hình sản xuất hữu cơ tại Hà Tĩnh tuy đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu và công chăm sóc cao hơn, nhưng về lâu dài mang lại hiệu quả bền vững: giảm chi phí vật tư đầu vào, nâng cao chất lượng nông sản, bảo vệ môi trường, cải thiện sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường ngày càng quan tâm đến sản phẩm xanh, sạch, có truy xuất nguồn gốc, nông nghiệp hữu cơ mở ra cơ hội nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh cho nông sản địa phương.
Định hướng và giải pháp trong thời gian tới
Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều kế hoạch, đề án quan trọng, trong đó có Kế hoạch hành động thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 03-CT/TU về tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh.
Theo đó, tỉnh xác định tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng về vai trò, lợi ích của nông nghiệp hữu cơ; từng bước thay đổi tư duy sản xuất từ “lấy sản lượng làm mục tiêu” sang “lấy chất lượng và bền vững làm nền tảng”. Đồng thời, tập trung xây dựng và nhân rộng các mô hình nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, kinh tế tuần hoàn phù hợp với từng vùng sinh thái; ưu tiên phát triển các chuỗi liên kết giá trị đối với sản phẩm chủ lực của tỉnh.
Cùng với đó, tăng cường quản lý nhà nước về vật tư nông nghiệp, an toàn thực phẩm; kiên quyết kiểm soát, xử lý nghiêm việc buôn bán, sử dụng thuốc trừ cỏ không chọn lọc và các loại vật tư kém chất lượng. Huy động đa dạng nguồn lực từ ngân sách nhà nước, chương trình khuyến nông, khoa học – công nghệ, vốn xã hội hóa và các nguồn tài trợ quốc tế để hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ.
Hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững
Phát triển nông nghiệp hữu cơ không chỉ là yêu cầu trước mắt mà là chiến lược lâu dài nhằm xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập sâu rộng với thị trường trong nước, quốc tế. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của doanh nghiệp và sự thay đổi tư duy của người nông dân, nông nghiệp hữu cơ hứa hẹn sẽ trở thành hướng đi quan trọng, góp phần nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn Hà Tĩnh trong thời gian tới./.
Văn Thắng
