Việc sắp xếp tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với hệ thống khuyến nông. Trong bối cảnh đó, lực lượng khuyến nông cần tiếp tục bám cơ sở, nâng cao năng lực chuyên môn và phát huy vai trò cầu nối giữa chính sách với người sản xuất, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

Kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông cơ sở

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống khuyến nông đang từng bước chuyển mình theo hướng gần dân, bám sát đồng ruộng, hỗ trợ nông dân tiếp cận tri thức mới, kết nối thị trường và ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ số vào sản xuất nhằm gia tăng thu nhập. Tuy nhiên, quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy trong mô hình mới vẫn còn những khó khăn, cần tiếp tục tháo gỡ để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống khuyến nông cơ sở.

Để bảo đảm hoạt động khuyến nông trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào nền nếp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 60/2025/TT-BNNMT quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện công tác khuyến nông cấp tỉnh và cấp xã. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng giúp các địa phương triển khai thống nhất, đồng bộ hoạt động khuyến nông trong giai đoạn mới.

 Khuyến nông đồng hành cùng người dân khắc phục thiên tai

Theo mô hình tổ chức mới, hoạt động khuyến nông cấp xã được bố trí trong trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã và chịu sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo địa phương. Sự thay đổi này góp phần đưa công tác khuyến nông trở thành nhiệm vụ thường xuyên, thiết yếu tại cơ sở, gắn chặt với nhu cầu sản xuất của người dân. Đồng thời, yêu cầu đặt ra đối với hệ thống khuyến nông thời gian tới là tiếp tục bám sát địa bàn, đồng hành cùng nông dân, hỗ trợ tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường và nâng cao giá trị nông sản.

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh, ông Nguyễn Hữu Ngọc cho biết, hiện toàn tỉnh có 169 tổ khuyến nông cộng đồng với 1.539 thành viên tham gia. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh đã ban hành văn bản gửi các phường, xã nhằm thông tin về các mô hình, chương trình khuyến nông đang triển khai để địa phương theo dõi và phối hợp thực hiện. Tuy nhiên, theo ông Ngọc, các tổ khuyến nông cộng đồng hiện vẫn đang chờ sự chỉ đạo cụ thể để tổ chức lại và triển khai hoạt động đồng bộ trong mô hình mới. Bên cạnh đó, hệ thống khuyến nông của tỉnh còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ số phục vụ sản xuất nông nghiệp. Do đó, đơn vị mong muốn được tham gia các lớp đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ khuyến nông các cấp, nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện tổ chức và phương thức hoạt động mới.

Cán bộ khuyến nông hướng dẫn nông dân thực hiện mô hình

Tại Nghệ An, ông Tạ Quang Sáng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp vẫn còn những khó khăn nhất định. Lực lượng khuyến nông cấp xã bước đầu chưa nắm bắt đầy đủ chức năng, nhiệm vụ được phân quyền nên còn lúng túng trong thực hiện. Đồng thời, đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở còn thiếu về số lượng, chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn, đặc biệt tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa. Một số nơi, cán bộ khuyến nông phải kiêm nhiệm nhiều công việc nên chưa tập trung cho hoạt động chuyên môn, ảnh hưởng đến hiệu quả chuyển giao kỹ thuật.

Đổi mới hoạt động khuyến nông theo hướng đa giá trị

Theo ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện công tác khuyến nông cấp xã có nhiệm vụ xây dựng chương trình, kế hoạch hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, phát triển cộng đồng, du lịch nông thôn và sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao đời sống người dân. Đồng thời, các đơn vị này tổ chức, điều hành mạng lưới cộng tác viên khuyến nông và các tổ khuyến nông cộng đồng, hỗ trợ người dân phát triển sản xuất gắn với bảo vệ môi trường.

Hoạt động khuyến nông cấp xã còn bao gồm tổ chức bồi dưỡng, tập huấn, đào tạo nghề; thúc đẩy hình thành các nhóm nông dân khởi nghiệp, nông dân chuyên nghiệp; khuyến khích đổi mới sáng tạo trong sản xuất và kinh doanh. Bên cạnh đó, hệ thống khuyến nông cần chú trọng nhân rộng các mô hình nông dân sản xuất giỏi; xây dựng mô hình trình diễn chuyển giao công nghệ; cung cấp dịch vụ tư vấn về sản xuất, chế biến, bảo quản, xúc tiến thương mại và tiêu thụ sản phẩm; hình thành vùng nguyên liệu sản xuất tập trung đạt tiêu chuẩn.

Mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm do Trung tâm  khuyến nông Hà Tĩnh hỗ trợ triển khai

Nhằm phát huy vai trò của hệ thống khuyến nông trong mô hình mới, nhiều ý kiến cho rằng cần sớm hướng dẫn tổ chức lại các tổ khuyến nông cộng đồng theo hướng thống nhất, hoạt động đồng bộ và hiệu quả. Đồng thời, xây dựng quy chế phối hợp rõ ràng giữa trung tâm khuyến nông cấp tỉnh với chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan; từng bước kiện toàn tổ chức và cơ chế hoạt động của hệ thống khuyến nông cấp xã.

Cùng với đó, hoạt động khuyến nông cần đổi mới theo hướng đa dạng hóa hình thức chuyển giao, tập trung vào các nội dung mới như chuyển đổi số, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu. Việc đẩy mạnh xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, hỗ trợ hình thành đầu ra ổn định cho nông sản sẽ giúp hoạt động khuyến nông bám sát nhu cầu thị trường và nâng cao giá trị sản xuất./.

Ánh Nguyệt