Thời gian gần đây, Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm phối hợp với các địa phương ở Hà Tĩnh liên tục triển khai những mô hình sản xuất mới, tạo chuyển biến rõ rệt về nhận thức trong phát triển nông nghiệp hữu cơ và hướng tới kinh tế tuần hoàn. Các mô hình được xây dựng trên nguyên tắc tận dụng triệt để phụ phẩm, giảm phát thải và tạo ra giá trị gia tăng bền vững cho người dân.
Sau quá trình tìm hiểu và được hỗ trợ tiếp cận quy trình kỹ thuật, năm 2025, ông Nguyễn Trọng Hảo ở thôn Ngụ Quế (xã Cẩm Bình) quyết định đầu tư nuôi ruồi lính đen quy mô thương phẩm. Đây là mô hình phù hợp với hộ gia đình, giúp xử lý rác hữu cơ hiệu quả, không phát sinh mùi hôi hay nước thải, đồng thời tạo nguồn sinh khối giá trị cao phục vụ sản xuất nông nghiệp. Theo ông Hảo, vòng đời ruồi lính đen chỉ kéo dài 10 – 15 ngày, mỗi tháng ông có thể thu được hơn 750 kg ấu trùng tươi, sau sấy còn khoảng 250 kg để phối trộn thức ăn cho gia súc, gia cầm. Lượng phân hữu cơ tạo ra trong quá trình nuôi tiếp tục được ông sử dụng cho vườn cây, giúp tiết kiệm chi phí và cải thiện chất lượng đất.
Năm 2025, ông Nguyễn Trọng Hảo bắt đầu nuôi ruồi lính đen với quy mô thương phẩm
Mô hình của ông Hảo thời gian qua đã thu hút nhiều đoàn công tác đến tìm hiểu. Trong chuyến tham quan mới đây, PGS.TS Phạm Thị Vượng – Phó Chủ tịch Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam đánh giá ruồi lính đen là mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất nông nghiệp tuần hoàn mà Quế Lâm đang triển khai tại Hà Tĩnh. Bà cho rằng ấu trùng ruồi lính đen có khả năng phân hủy nhanh các hợp chất hữu cơ phức tạp, chuyển hóa thành nguồn đạm sinh học chất lượng cao, góp phần giảm phát thải, hạn chế rác thải tồn đọng và tạo ra vòng tuần hoàn khép kín tại quy mô hộ gia đình, trang trại.
Cùng với mô hình ruồi lính đen, Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm còn chú trọng triển khai mô hình xử lý rác thải hữu cơ bằng chế phẩm sinh học tại các khu dân cư, trong đó điểm xử lý rác hữu cơ của ông Lê Văn Bình ở xã Cẩm Bình là một ví dụ tiêu biểu. Sau ba năm vận hành, mô hình đã giúp thay đổi hoàn toàn cách thức xử lý rác từ chợ dân sinh. Những loại rác như rau, củ, quả trước đây thường gây ô nhiễm thì nay được thu gom và xử lý theo quy trình an toàn, tạo ra 5 – 6 tạ phân hữu cơ mỗi tháng, bán với giá khoảng 150.000 đồng/tạ. Việc tái chế rác tại nguồn không chỉ nâng cao ý thức bảo vệ môi trường mà còn giảm khoảng 50% chi phí thu gom, vận chuyển rác đến nhà máy xử lý.
Mô hình cung cấp 5-6 tạ phân hữu cơ mỗi tháng
Từ hai mô hình trên có thể thấy tính tuần hoàn được hình thành tự nhiên nhưng rất rõ ràng ở tất cả các khâu: rác thải được xử lý thành phân bón, phân bón quay trở lại đồng ruộng, phụ phẩm nông nghiệp trở thành thức ăn cho vật nuôi, còn chất thải từ chăn nuôi tiếp tục được tái sử dụng. Mọi đầu vào – đầu ra đều được tận dụng tối đa, không tạo ra chất thải thứ cấp và không sử dụng hóa chất, qua đó người dân giảm chi phí, tăng thu nhập và giảm đáng kể áp lực lên môi trường.
Việc mở rộng chuỗi giá trị hữu cơ của Quế Lâm không chỉ dừng lại ở trồng trọt và xử lý rác thải mà còn lan tỏa sang chăn nuôi. Tại xã Kỳ Anh, anh Võ Công Thiệu phát triển đàn bò quy mô khoảng 30 con theo quy trình hữu cơ, xử lý chất thải bằng chế phẩm Quế Lâm Bio QL01 để khử mùi và tạo phân bón bón lại cho đồng cỏ. Anh Thiệu đồng thời liên kết với công ty sản xuất 3 ha lúa hữu cơ nhằm chủ động nguồn thức ăn chất lượng cho đàn bò và tận dụng phụ phẩm để phục vụ trở lại chăn nuôi. Nhờ đó, một vòng tuần hoàn khép kín từ đồng ruộng đến chuồng trại được duy trì ổn định.
Đến nay, tổng diện tích sản xuất hữu cơ liên kết với Quế Lâm tại Hà Tĩnh đã vượt 500 ha với các loại cây trồng chủ lực như lúa, cam, bưởi, dưa hấu, thanh long… Hệ thống chăn nuôi hữu cơ cũng được phát triển với hơn 300 lợn nái, 6.500 lợn thịt, 5.000 con gà và khoảng 50 con bò. Những mô hình này đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và cách làm của người dân, từ đó từng bước thay thế phương thức sản xuất truyền thống bằng quy trình nông nghiệp an toàn, giảm hóa chất và chú trọng tái sử dụng phụ phẩm.
Một trong những mô hình chăn nuôi theo chuỗi liên kết
Mới đây, Hội Người cao tuổi Việt Nam, Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm đã ký kết biên bản hợp tác nhằm đồng hành xây dựng và phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn tại Hà Tĩnh giai đoạn 2025 – 2030. Theo thỏa thuận, các bên sẽ cùng thúc đẩy phát triển các chuỗi giá trị, đưa khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào sản xuất, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng các thôn kiểu mẫu về nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp tuần hoàn. Sự vào cuộc đồng bộ của doanh nghiệp, tổ chức xã hội và chính quyền địa phương được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ giúp Hà Tĩnh đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi xanh, phát triển nền nông nghiệp hữu cơ – tuần hoàn trong những năm tới./.
Trương Thị Quyên
