Những năm gần đây, nghề nuôi ong nội lấy mật đang phát triển mạnh tại nhiều địa phương ở Hà Tĩnh. Tận dụng lợi thế diện tích vườn đồi rộng lớn, rừng tự nhiên cùng nguồn hoa phong phú quanh năm, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư, mở rộng quy mô, từng bước hình thành sản xuất theo hướng hàng hóa. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định, mô hình nuôi ong nội còn góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, cải thiện môi trường sinh thái và mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho khu vực nông thôn.
Tận dụng lợi thế gần rừng tự nhiên, nguồn hoa dồi dào quanh năm, gia đình ông Trần Văn Phong, thôn Trung Lĩnh, xã Phúc Trạch đã phát triển nghề nuôi ong theo hướng quy mô hàng hóa. Từ những đàn ong ban đầu, đến nay gia đình ông duy trì gần 100 đàn ong. Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, đàn ong sinh trưởng, phát triển ổn định, cho năng suất cao.
Với sản lượng bình quân mỗi đàn đạt từ 7–8 lít mật mỗi lứa, mỗi đợt thu hoạch gia đình ông thu về hàng trăm lít mật. Mật ong nuôi trong điều kiện tự nhiên có màu vàng óng, hương thơm đặc trưng, vị ngọt thanh nên được thị trường ưa chuộng.
Mô hình nuôi ong nội quy mô lớn tại xã Phúc Trạch cho sản lượng mật cao
Ông Trần Văn Phong chia sẻ: “Nuôi ong không cần nhiều diện tích, chủ yếu tận dụng nguồn hoa tự nhiên. Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, đàn ong phát triển tốt, cho mật đều và ổn định. Nhờ nghề này, gia đình tôi có thêm nguồn thu nhập khá, đời sống được cải thiện rõ rệt”.
Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, nhiều người nuôi ong tại Phúc Trạch đã chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới xây dựng thương hiệu. Gia đình chị Nguyễn Thị Hồng Nhung, thôn Bắc Lĩnh là một điển hình. Với hơn 60 đàn ong, mỗi năm chị thu gần 700 lít mật.
Đáng chú ý, năm 2025, sản phẩm mật ong Vạn Hoa của gia đình chị đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, mở ra cơ hội lớn trong việc nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Chị Nguyễn Thị Hồng Nhung cho biết: “Trước đây, mật ong chủ yếu bán nhỏ lẻ, giá trị chưa cao. Từ khi xây dựng thương hiệu, sản phẩm được người tiêu dùng tin tưởng hơn, đầu ra ổn định và giá bán cũng cao hơn”.
Thực tế cho thấy, nguồn hoa dồi dào từ rừng keo, tràm và các loại cây ăn quả như cam, bưởi, nhãn… đã tạo điều kiện thuận lợi để đàn ong phát triển, cho ra sản phẩm mật ong chất lượng cao. Mật ong Phúc Trạch có màu vàng óng, dẻo quánh, hương thơm tự nhiên, không bị ngả màu hay kết tinh nên được khách hàng ưa chuộng.
Chị Nguyễn Thị Giang, một khách hàng thường xuyên sử dụng mật ong tại địa phương chia sẻ: “Mật ong ở đây thơm, vị ngọt thanh, dùng rất yên tâm vì người nuôi chú trọng đến chất lượng và quy trình sản xuất sạch”.
Phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, xã Phúc Trạch được đánh giá là địa phương có nhiều tiềm năng phát triển nghề nuôi ong. Với hơn 16.000 ha rừng tự nhiên, nguồn hoa phong phú, những năm gần đây nghề nuôi ong trên địa bàn phát triển mạnh. Hiện toàn xã có gần 200 hộ tham gia nuôi ong với tổng đàn khoảng 4.000 đàn, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khuyến nông tỉnh kiểm tra, hướng dẫn cho bà con
Ông Lê Nguyễn Kiên Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Trạch cho biết: “Chính quyền địa phương đang tích cực tuyên truyền, vận động người dân phát triển nghề nuôi ong theo hướng bền vững, đồng thời phối hợp với ngành chuyên môn tổ chức tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng mô hình, từng bước hình thành các tổ hợp tác, liên kết sản xuất để nâng cao giá trị sản phẩm”.
Không chỉ riêng Phúc Trạch, nhiều địa phương khác trong tỉnh cũng đang đẩy mạnh phát triển nghề nuôi ong nội thông qua các chương trình hỗ trợ của ngành khuyến nông. Tại xã Cẩm Bình, ông Hồ Xuân Tĩnh đã tận dụng diện tích vườn cây ăn quả để nuôi ong dưới tán cây. Từ 40 đàn ban đầu, đến nay ông đã phát triển lên hơn 50 đàn, cho sản lượng hơn 200 lít mật mỗi năm.
Ông Tĩnh cho biết: “Nuôi ong dưới tán cây vừa tận dụng được nguồn hoa, vừa giúp cây trồng tăng tỷ lệ đậu quả. Đây là mô hình mang lại hiệu quả kép, rất phù hợp với điều kiện sản xuất của địa phương”.
Tại xã Trường Lưu, ông Phan Văn Quỳ cũng là một trong những hộ điển hình. Từ 5 đàn ong được hỗ trợ ban đầu, đến nay ông đã phát triển lên 25 đàn, mỗi năm thu gần 150 lít mật với giá bán cao, đem lại nguồn thu nhập ổn định.
Theo bà Nguyễn Thị Tuyết, thôn Trà Sơn, xã Trường Lưu: “Muốn có mật ong ngon phải phụ thuộc vào nguồn hoa và thời tiết. Người nuôi phải nắm rõ thời điểm cây ra hoa, chọn nguồn hoa phù hợp thì mật mới đạt chất lượng tốt, màu đẹp, vị ngọt thanh”.
Thực tế cho thấy, nghề nuôi ong tuy không đòi hỏi nhiều vốn đầu tư nhưng yêu cầu người nuôi phải nắm vững kỹ thuật và tập tính của ong. Việc chăm sóc, tách đàn, phòng bệnh và lựa chọn thời điểm khai thác mật đều ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm.
Ông Nguyễn Xuân Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Trường Lưu nhận định: “Nuôi ong là nghề phù hợp với điều kiện tự nhiên, mang lại hiệu quả kinh tế khá cao. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm để nâng cao thu nhập”.
Hà Tĩnh hiện có hơn 311.000 ha rừng, trong đó gần 218.000 ha rừng tự nhiên và hơn 94.000 ha rừng trồng, cùng với hơn 18.000 ha cây ăn quả. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển nghề nuôi ong lấy mật. Hiện tổng đàn ong toàn tỉnh đạt khoảng 52.000 đàn, với nhiều mô hình quy mô lớn cho hiệu quả cao.
Ông Nguyễn Trường Giang, Trưởng phòng Chuyển giao khoa học kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết: “Trung tâm Khuyến nông tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng mô hình, đồng thời kết nối tiêu thụ sản phẩm nhằm giúp người nuôi ong phát triển bền vững”.
Có thể thấy, từ việc tận dụng lợi thế tự nhiên đến áp dụng khoa học kỹ thuật và xây dựng thương hiệu, nghề nuôi ong nội tại Hà Tĩnh đang từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn. Với sự đồng hành của ngành chuyên môn và chính quyền địa phương, cùng sự chủ động của người dân, “mật ngọt” từ rừng hứa hẹn sẽ tiếp tục mang lại giá trị kinh tế cao, góp phần xây dựng nền nông nghiệp sinh thái bền vững./.
Ánh Nguyệt
