Trong bối cảnh chi phí sản xuất ngày càng tăng, lao động nông nghiệp ngày càng thiếu hụt, cơ giới hóa được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lúa. Tuy nhiên, để cơ giới hóa phát huy hiệu quả không chỉ cần máy móc mà còn đòi hỏi sự đồng bộ về kỹ thuật, tổ chức sản xuất và điều kiện thực tế của từng địa phương.
Từ ngày 12 – 16/6/2026, đoàn công tác của Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh gồm lãnh đạo, cán bộ kỹ thuật Trung tâm cùng đại diện các hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất có nhu cầu phát triển dịch vụ làm mạ khay, máy cấy tại địa phương đã tham gia chương trình học tập kinh nghiệm tại Trung tâm Giống nông nghiệp và Thủy sản Hưng Yên. Dưới sự hướng dẫn của bà Nguyễn Thị Tuyết, Thạc sĩ Khoa học cây trồng, Trưởng phòng Kỹ thuật – Dịch vụ, các học viên được tìm hiểu quy trình sản xuất mạ khay phục vụ cấy máy thông qua hình thức kết hợp giữa lý thuyết và thực hành trực tiếp.
Điểm nổi bật của chương trình là các học viên được trực tiếp tham gia các công đoạn sản xuất mạ khay từ xử lý giống, ngâm ủ hạt, phối trộn giá thể, đóng khay, gieo hạt đến chăm sóc và quản lý mạ. Qua đó, các thành viên trong đoàn không chỉ nắm được quy trình kỹ thuật mà còn hiểu rõ hơn những yêu cầu ảnh hưởng đến chất lượng mạ và hiệu quả hoạt động của máy cấy.
Các thành viên trong đoàn trực tiếp tham gia sản xuất mạ khay
Bên cạnh nội dung sản xuất mạ khay, bà Nguyễn Thị Tuyết còn trao đổi về những điều kiện cần thiết để xây dựng và vận hành một cơ sở sản xuất ngay từ giai đoạn đầu, bao gồm quy hoạch mặt bằng, nhà xưởng, khu vực ngâm ủ giống, sân đặt khay, hệ thống cấp thoát nước, giá thể, khay mạ và các trang thiết bị phục vụ sản xuất. Đây là những nội dung được các hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất đặc biệt quan tâm bởi liên quan trực tiếp đến khả năng phát triển dịch vụ tại địa phương.
Trải nghiệm thực tế kỹ thuật sản xuất mạ khay
Trao đổi với đoàn công tác, ông Phạm Huy Thái, Giám đốc Trung tâm Giống nông nghiệp và Thủy sản Hưng Yên cho biết, hiệu quả của cấy máy không chỉ phụ thuộc vào thiết bị mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng mạ và cách tổ chức sản xuất. Theo ông, đây là hai yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và cần được quan tâm đồng bộ trong quá trình triển khai.
Bên cạnh thời gian học tập tại Trung tâm, đoàn còn tham quan một số cơ sở sản xuất mạ khay trên địa bàn tỉnh. Qua tìm hiểu thực tế, Trung tâm Giống nông nghiệp và Thủy sản Hưng Yên hiện sản xuất khoảng 30 vạn khay mạ mỗi vụ. Hai cơ sở được đoàn tham quan có quy mô lần lượt khoảng 7 vạn và 10 vạn khay/vụ. Tuy nhiên, theo chia sẻ của đơn vị chuyên môn, diện tích áp dụng cấy máy trên địa bàn Hưng Yên hiện mới đạt khoảng 20% tổng diện tích sản xuất lúa, cho thấy việc mở rộng cơ giới hóa trong khâu gieo cấy vẫn cần thêm thời gian và các điều kiện phù hợp.
Qua khảo sát thực tế, các thành viên trong đoàn nhận thấy giữa Hưng Yên và Hà Tĩnh có nhiều khác biệt về điều kiện sản xuất. Nếu như tại Hưng Yên, phương thức cấy lúa vẫn khá phổ biến và nhiều hộ sản xuất trên quy mô tập trung thì tại Hà Tĩnh, gieo thẳng hiện vẫn là phương thức canh tác chủ yếu, trong khi diện tích sản xuất của nhiều hộ còn nhỏ lẻ, manh mún. Đây là những yếu tố cần được cân nhắc khi nghiên cứu khả năng phát triển dịch vụ mạ khay, máy cấy tại địa phương.
Ông Nguyễn Phi Thìn, hộ sản xuất tham gia đoàn học tập cho biết điều ấn tượng nhất không chỉ là quy trình kỹ thuật mà còn là cách tổ chức sản xuất của các cơ sở tại Hưng Yên. Theo ông, những kiến thức và kinh nghiệm thu nhận được sẽ giúp người dân có thêm cơ sở để đánh giá, lựa chọn hướng phát triển phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Chuyến học tập tại Trung tâm Giống nông nghiệp và Thủy sản Hưng Yên không chỉ giúp các thành viên trong đoàn tiếp cận quy trình sản xuất mạ khay mà còn mang đến góc nhìn thực tế về điều kiện đầu tư, tổ chức sản xuất và phát triển dịch vụ phục vụ cơ giới hóa. Đây là những kinh nghiệm tham khảo hữu ích cho quá trình nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lúa tại Hà Tĩnh trong thời gian tới.
Quỳnh Nga
